yle anlalyor ki, Friedmann deprem blgesi olarak niteledii Dou Avrupadan balayan ve in snrlarna kadar uzanan haritasn artk konumaya balyoruz. Amerikann Afganistanda 30 bin ek asker konulandrma ve daha etkili sivil nitelikli stratejiler uygulama ve Pakistanla etkin ortaklk iinde hareket etme karar, yalnz Afganistan dzenleme karar deildir phesiz. Afganistan, ilknce ran ve Pakistan ve sonra da kuzeyde zbekistan, Tacikistan ve Trkmenistanla olan snrlar nedeniyle Avrasyann kontrol merkezidir. Afganistan bu zellii nedeniyle, tarihler boyu, bir jeopolitik ve jeoekonomik gzergh olarak da kullanlmtr. 

Brzezinski, daha 1997de Avrasyann, dnyadaki insan gcnn yzde 75ini, dnya GSMHnn yzde 60n ve bilinen enerji kaynaklarnn drtte n oluturduunu syleyerek, souk savatan sonra, Kiplingin Byk Oyun olarak niteledii kresel g mcadelesinin, bir baka biimde, sreceini vurgulamt. Brzezinskinin 80li yllarn bandan doksanlarn sonuna kadar giden sreteki gzlemlerini kapsayan bu vurgular bugn ok daha nem kazanmtr. nk kriz sonras, blge, kapitalizmin yeniden yaplanmasnda ve bu yaplanma sonucu gelitirilecek yenidnya dzeninin merkezi konumundadr. Blgenin, beeri sermaye, enerji potansiyeli artk dnya ekonomisinin kesintisiz hizmetine verilmelidir. ABD, Iraktan sonra Afganistan zmeden bu balangc yapamayacan biliyor. nk Afganistan dzelmeden Pakistan ve ran da denetim altna alnamaz. 

Souk sava dneminde Sovyetler, Afganistan egemenliine bu nedenlerden dolay ok nem vermi ve Afganistan benzeri lkeler iin kapitalist olmayan yol tezini gelitirmiti. Sovyetler o dnemde, blgede, ABDden pek farkl olmayan bir d politika izlemekteydi. Bu politikay Sovyet ideologu vanov yle anlatr: Sovyet kredileri, gelimekte olan lkelerin ekonomik bamszlklarnn gvencesi olarak byk yararlar salyor... Bu kredilerin byk bir blm, kapitalist olmayan kalknma yoluna girmi lkeler ile Hindistan, Afganistan, Pakistan, ran ve Trkiye gibi komu lkelere verildi. Sovyetlerin asker mdahale, ekonomik yardm ve diplomasi sacaya ile yrtt blge hegemonyas, souk savatan sonra, ABDnin eline geti. imdi ise ok farkl yeni bir kresel dzenleme ile kar karyayz. Bush ynetiminin Yeni Amerikan Yzyl projesi Obama ile birlikte, kresel mutabakat ne kartan Yeni Dnya Dzeni projesine dntrld. nk yalnzca Amerikan hegemonyasna dayal bir kresellemenin yrmeyeceini Irak batakl anlatmadysa bile, u 2008 krizi, bata ABD olmak zere herkese anlatt. David Harvey, ok nemli ve bugn anlatan u soruyu sorar: ABD, yirmi birinci yzyln o bir hayli genilemi dnya ekonomisini baaryla ynetebilecek kadar byk ve becerikli olmaktan uzaksa, dnyann hl snrsz sermaye birikimine baml olduu gz nne alndnda, ABDnin yerini hangi siyasi g birikimi, hangi siyasi dzenleme alabilir? Harveyin bu sorusunun yant u gnlerde veriliyor. ABDnin nclk edecei ama karlkl karlarla dzenlenecek yeni bir siyasi g Afganistan modeli zerinden oluturulacak. 

te imdi ei benzeri grlmedik bir kresel entegrasyonun eiine geldiimiz bugnlerde ABD, Iraktan sonra Afganistandan balayacak Avrasya operasyonunu balatyor. Bu operasyon, ABDnin nderliinde balyor ama srdrlmesi bata Trkiye olmak zere, Rusya ve rann katlmyla olacak. Bu anlamda Obama ynetiminin Trkiyeden istedii yalnz asker deildir. Bu byk dzenlemenin srgit igal ve askerle olamayacan ilk nce ABD biliyor. Washington Posttan R. Cohen bu konuda yle yazyor: Amerika bu savata kaak greiyor. ABD, askerlerini, Pakistan snrn kapatmak iin bile kullanmyor. Kim bilir bin Ladinin ka savas bu snrdan geti? Dolaysyla artk sorun yalnz Bin Ladin, Taliban ve tabii Afganistan deildir. 

Ayn ekilde hem ABD hem de AB, Trkiyede Krt sorunu zlmeden Irak meselesinin zlemeyeceini, Trkiyenin de, kresel mutabakata uygun bir rol alamayacan biliyor. 

O zaman: Bir; Trkiyenin Afganistana asker yollayp yollamayacan tartmak anlamszdr; tartlmas gereken Trkiyenin btn bu corafyadaki yeni roldr. ki; Krt sorununu halletmeyen ve devletini demokratikletirmeyen Trkiye, asker yollasa da yollamayp kafa tutsa da, dnyann gznde ikinci snf bir lkedir. ; Abdullah calann mral koullarn arlatrarak demokratikleme srecini mral zerinden tkamak ve hkmeti iki arada bir derede brakma stratejisi, balayan byk oyunda, Trkiyenin demokratik bir g olarak yer almamasn ve dnyadan kopmasn isteyenlerin oyunu olarak gndemdedir.