George Friedmann son kitab nmzdeki 100 Ylda ilgin bir harita var. Friedmann deprem blgesi olarak niteledii harita, Dou Avrupadan balayp neredeyse inin snrlarna kadar ulayor. Bu harita ayn zamanda bir tarihsel zlmeyi de anlatyor. Sovyet sonras dnemde hzla zlen Dou Avrupa rejimleri ve n Asyadaki Mslman lkelerle, Ortadou corafyasndaki slm dnyas gelecek yzyl belirleyecek depremin tam ortasnda yer alyor. Btn bu depremin merkez ss ise tabii ki Trkiye. Aslnda Friedmann bu altst olu haritas eksik gibi; ama bir sonraki sayfada Friedman, (Friedman: 2009; 37) bir slm dnyas haritasna yer veriyor. Bu haritada Kuzey Afrika da var tabii; bylece 1989da balayan byk depremin merkez ss ve ilk etki alanlarn toptan grm oluyoruz. 

ok ilgin olarak Dou Avrupadaki sosyalist rejimlerin zlmesi ve paralanarak ABye dahil olmas ile Iraktaki Saddam rejiminin bitirilmesi bizi ayn yere gtryor: Avrupann kendi dousuna doru genilemesi ve Anglosakson egemenlii ile Trkiye-Ortadou, n Asya ve K. Afrikada bulumas. kinci sava sonras Avrupa ve Amerikann bulumas, Avrupann paralanarak boyun emesi ile olmutu. Bu paralanma, kapitalizmin yolculuundaki en nemli barikatlardan birisini oluturdu. Bu barikat, yani duvar- yolunu arm piyasay, ulus-devletlerin kucanda srekli kriz reten bir mekanizmaya dntrmt. 1989, bu anlamda piyasann nndeki byk barajn yklmas anlamna gelir. 

Soli zel, 1989 anlalmadan, bugnn Trkiyesi anlalmaz diyor. ok yerinde bir tesbit. Ama daha da ileri gidebiliriz; 1989 anlalmadan kapitalizmin bundan sonraki yolculuu da anlalmaz. Arrighi ve Wallerstein, 1968i 1848le birlikte dnyada olan iki devrimden biri olarak nitelendirirler. Yalnzca iki dnya devrimi olmutur. Biri 1848de oldu. kinci ise 1968de. (Arrighi, Hopkins, Wallerstein; 1995: 95) 1968in ayrt edici zellii, sisteme muhalif grnen ama gerekte muhalif olmayan, uzlamac sosyalist, sosyal-demokrat ve ulusal hareketlerin-oluumlarn, yzndeki peeyi drm olmasdr. te yine Arrighi ve Wallerstein 1989un, bu anlamda, 1968in, birok adan devam olduu sylerler. 1989 kapitalizmin yolunu aan bir devrimdir ama bu devrim ayn zamanda insanln gzndeki perdeleri de kaldrmtr. Kapitalizmin ulusal snrlar ve ulus-devletler olmadan var olabileceinin yolu 1989da almtr. 

Avrupa pazarnn, Sovyet egemenlii tarafndan blnmesi bugnk byk depremin fay hatlarn oluturmutur. Sovyetler, kapitalizmin tarihindeki en byk statik dnemi boluu- yaratmtr. Bu anlamda bugnk krizin kkleri, bu boluun oluturduu statko ve devlet kapitalizmine kadar gider. Amerika, kendi egemenliinin meruluunu ve srekliliini kendine bal ama bamsz ulus-devletler yaratarak, Sovyet tehdidi (!) zerinden salamtr. Birinci sava sonras ngilterenin salayamad dzeni ikinci savaa giden yolda ve ikinci sava sonras Amerika salamtr. Aslnda, Sovyet devriminden sonra, zellikle Ortadou ve K. Afrikada oluturulan tm ulus-devletler bir Anglosakson (ngiliz-Amerikan) projesi olarak tarih sahnesinde yer almlardr. Kimi zaman asker ve brokratik diktatrlk kimi zaman askerlerce sakat braklm burjuva demokrasisi (Trkiye) ya da devlet elitlerinin ve brokrasinin tek partiye dayanan yar-asker diktatrlkleri (Baas rejimleri, Saddam vb.) olarak imdiye kadar var olan bu tek ulusa, hatta rka dayal rejimlerin kmeye balad tarih aslnda 1989dur. 1989, sermayenin tm yapc glerinin iinde yzd bir okyanus olan piyasann nndeki en byk duvar kaldran bir piyasa devrimidir. 

Bu anlamda, piyasann egemenlii, Dou Avrupadan balayarak btn Ortadou ve K.Afrika corafyasnda, gerek anlamda, bundan sonra gerekleecek. 

Soli zel, bahsettiim yazsnda, Trkiyedeki sreci pazarlk sonucu devrim olarak nitelendiriyor. 1989dan itibaren dnyada egemen olmaya balayan demokratik deerleri Trkiye oligarisi benimser grnd. Ama bandan beri bir nceki sistemin srdrcs ve ibirlikisi olan kesim, 1989la gelen dalgann iktidarlarn tmyle alp gtreceini grd. Btn darbe planlar ve ortaya dklen kanl iktidar oyunu bu kesimin iktidarn kolay teslim etmeyeceini gsteriyor. Bu anlamda zel, Kafes operasyonu gibi katliam planlarn bu kesimin son lgnlklarndan biri olarak nitelendiriyor. Ancak zel, 1989 dalgasn arkasna alan iktidar partisiyle, gemi dzenin baat kurumu TSKnn mutabakat arayndan da bahsediyor. Bu pazarlk 1989 devrimini, hemen Trkiyeye getirir mi? Bence hayr; burada doru kelime pazarlk deil tasfiyedir.

