Devletin karanlk yz beyaz perdeye aksederse
	
Gen bir mhendis, idam hkm giymi kardeini kurtarmak iin bir su iler ve hapse girer. Hapishanenin plann vcuduna dvme eklinde yaptrmtr.

Aslnda dvme iine gizlenmi bina krokisi, ka plannn detayn ortaya koymaktadr ama bunu hi kimse fark edemez. nfaza sayl gnler vardr. Gen mhendis, adm adm plann hayata geirir ve sekiz kiilik bir ekiple ok iyi korunan bir hapishaneden firar eder. Ancak filmin ilerleyen blmlerinde bambaka bir gerek kar izleyicinin karsna: Derin devlet!

zleyenler, Prison Break dizisinden bahsettiimi anlamlardr. Basit bir firar macerasn anlatrken aile balarna vurgu yapan bir dizi filmin, devlet iindeki gizli bir yapdan bahsettii zaman iinde anlalyor. irket ad verilen gizli rgt, aslnda devletin gvenlik kadrolarndan mteekkil karanlk yzn oluturmaktadr. 'irket'in devlet bakann semek iin seimlere mdahale ettii, hatta bu uurda cinayetler iledii, bilgi ve belge kirlilii yaparak lkedeki psikolojik havay diledii gibi ynettii ortaya kar. Gen mhendisin (Scofield) aabeyi zerine bir cinayet yklmtr. Gvenlik kameras kaytlar en byk delildir. Filmin ilerleyen blmlerinde anlalr, gerek farkldr. Scofield kardelerin babas, vaktiyle irket iin alm, ancak yaplan kirli tezghlar onaylamayarak irketi deifre edecek belgelerle kayplara karmtr. irket cinayeti olunun zerine ykar ki eski ajan ortaya ksn. Bu ama iin onlarca masum insan ldren irket, ABD bakan adaylarn da ortadan kaldracak cinayetler ileyerek intihar ya da kaza ss vermektedir...

Prison Break'i hatrlamamn sebebi Gladyo filmi. Kurtlar Vadisi serisi iinde yaynlanan dizi de derin devletin operasyonlarna odaklanyor. Filmi dikkatle seyredenler, ok sayda gerek hadiseye atf yapldn fark edecektir. Turgut zal'n anszn vefat zerine teden beri dile getirilen suikast iddialar bir ekilde sahneye srlyor. Ancak o noktaya gelinceye kadar film, kamuoyunun az bir blm tarafndan bilinen baz esrarengiz olaylara da atfta bulunuyor. Mesela Abdullah calan'a bir suikast dzenlendii, ancak son anda kurtulduu sylenir. Bu sylenti ile bir baka sylenti (ki ok daha vahimdir bu) bir araya getirilmi. st dzey devlet yetkililerinin Apo ile dorudan temas kurduu ve zaman zaman bilgilendirme yaplarak desteklendii filmde bir hayli dramatize edilerek veriliyor. Daha tesi, Cem Ersever cinayetine dorudan ve doru baz bilgilerden esinlenerek temas ediyor. Varl resmen inkr edilen ancak yapt eylemlerle byk tartmalara neden olan Jandarma stihbarat Tekilat'nn (JTEM) baz almalarna dair izler de filmde yer alyor. Srtndaki kutsal emanet niformaya aldrmakszn baz telkinler nedeniyle uyuturucu ticaretinden yargsz infaza kadar pek ok suu nasl iledii anlatlyor. Devlet iinde devlet, kudret iinde kudret. Ve asl korkun olan hak, hukuk ve adaletin bir tarafa itilerek kaotik ortamlar oluturulmas. Onu da bu filmde gryoruz. Ne ilgintir ki grdmz baz rktc sahneler hi kimseye 'Bu kadar da olmaz' ya da 'Bizim lkemizde bunlar olmaz' tepkisine yol amyor. Hele Ergenekon soruturmas srerken...

Kurtlar Vadisi serisinin son sinema versiyonu hadiseyi gtrp Gladyo diye bilinen daha bir st organizasyona balyor. Bu rgt, uluslararas balantlar olan, her dnemde baka bir klfa brnerek lkelerdeki ynetimi maniple edebilen silahl eylem yapabildii (yaptrabildii) kadar suikastlar dzenleyebilen bir gce sahip. Kurtlar Vadisi senaristlerine ilham kayna olan Gladyo, dnyada da ok tartlm, uluslararas siyaset arenasnda uzun zaman gndemden dmemi bir konu. Bu yapnn bir dnem 'komnizm tehlikesi'ni kullanarak ok etkin ve yaygn alt da biliniyor. Her neyse. Demem o ki Gladyo, sinema yapmclar iin yeterince ilham verecek zellik tayor. Dnyann hemen her lkesinde de uzants var. Dolaysyla sularn bir trl durulmad bu lkede de ne kadar gl olduuna dair ok ey sylendi, yazld. imdi sra bu kudretli yapnn sinemaya aktarlmasnda. Yalnz bu, dnyann pek ok lkesinde bizdekinden daha kolay. Zira sinema filmine deer biilen gelimi lkelerde kurgu ile gerek arasndaki fark biliniyor. Ayrca kurgunun tamamen yalana dayanmayp ilhamn gerekten aldna; ancak o ilhamn da birebir gerei yanstmadna da inanyor. Bizde ok keskin bir ekilde uygulanan baz sulamalar hl yrrlkte. 'Devletin manevi ahsiyetine zarar vermek' ya da 'askerden soutmak' gibi kanunlarmz var hl. stelik bir sinemac ne kadar dikkatli yaklarsa yaklasn kraldan ok kralc olan bir kitle de var ki kendini devletin sahibi, maliki, hamisi, banisi ve daha bilmem neyi olarak gryor ve o benzersiz huunetle ilham kaynaklarn kurutuyor.

Neyse ki Gladyo bu tavrla kar karya gelmedi ve bize bir ey daha ispat etti: Artk insanlar ve kurumlar gerekle kurgu arasndaki fark daha iyi kavramakta. Bir zamanlar bir firar sahnesinde gardiyann apkas dt iin 'devletin manevi varlna zarar' geleceini dnerek filmlere sansr yaplyordu. imdi hem devlet daha olgun hem halk. Demek ki dnyann durduu yere daha da yaklamz. Dnya bizim durduumuz yerde taklp kalsayd Ikarus Operasyonu (I as in Icarus) gibi muhteem bir film ekilebilir miydi; stelik o film beyazperdeye aksettiinde takvimler 1979'u gsteriyordu. Devlet iindeki bir yapnn devlet bakanna nasl suikast yaptrdn; bunu yaparken psikolojik faktrleri nasl kullandn daha o yllarda anlatmak bizim iin hayal bile edilemeyecek bir hadise.

Asl bir sinema klasiine dayanan Nikita, Amerikan televizyonlarnda yllarca dizi film oluyor ve orada da karmza yine irket adyla derin bir yap kyor. nce Amerika'da daha sonra da dnyada kasrga gibi esen 24 dizisi de bir bakma Prison Break gibi karmak g oyunlarnn iinde derin gayretleri deifre etmiyor mu?

Beynelmilel gibi, Babam ve Olum gibi ses getiren birok film yakn tarihimizi, darbe geleneimizi sorgulad. yi de oldu. Hem demokrasimiz glendi hem de bir kalemde geitirilen darbelerin nasl byk ve gerek dramlara sebep olduu anlald. stelik o eserler sayesinde grld ki insan duyarllna hitap eden bu tr filmler devletin itibarn -bazlarnn korktuu gibi- yerle bir etmiyor...

Dnyann tecrbe ederek vard sonu u: Hibir sinema filmi (ya da TV dizisi) derin devletin kanunsuz icraatlarn ele alyor diye devlete (ya da devletin kurumlarna) duyulan gven sarslmaz. Tam aksine, fsltlarla ifade edilen baz olaylarn aktan aa sylenmesi, hem daha effaf bir demokrasi iin gereklidir hem de devletin demokratik denetime tabi tutulmas iin.

Trk sinemas son yllarda yapt filmlerle zgven kazand. Kendini daha ok sorgulayan, bunu yaparken de sistemden uzaklap halka yaklaan bir sinema var karmzda. Kurtlar Vadisi Gladyo bu tabii srete nemli bir yer tutacak.