  [Suskun Trkiye -3] Milliyetiler
	
Kim ne derse desin Trkiye'de milliyetilik kavram dnyadaki kullanm ile ('nationalism' ya da 'racism') ayn deildir. Biraz da bu yzden milliyetilik bizde halk nezdinde bu kadar yaygndr.

Daha ok vatanseverlik (patriotism) duygusu zerine kurulu milliyetilik damar, slami telkinlerle de byk bir atma yaamaz. Yani rklk esasna bal deildir. Vatan sevme, lkeye gnl verme, bayraa sayg duyma gibi duygularn youn bir ekilde yaand ana milliyetilik damarnda yabanc dmanl esas olmad iin milliyetilik ile bugnk ulusalcl eanlaml grmek ya da bu lkede (zellikle Anadolu'da) kendini milliyeti sayan kiileri rk kabul etmek yanltr; fazlasyla dardan yaplan bir gzlemdir. nsanlarn kendini hem milliyeti, hem mukaddesat, hem muhafazakr, hem dindar saymasnn sebebi genel manada kullanlan milliyetiliin kafatas ve faist bir zihniyete tekabl etmediinin gstergesidr. slam dininin rkl ok kesin bir dille yasaklamas; bu yasan fiili olarak (ta Asr- Saadet'ten bu yana) uygulanmas, milliyetilii daha akl banda, daha makul, daha olgun bir potaya sokmutur. Suskun Trkiye'nin sktu tercih eden milliyetileri de bu kitledir. Bugn kendini hem ulusalc, hem Kemalist, hem laik vs. sayan kitlenin Anadolu'daki milliyeti damarla ok da ilgisi yoktur...

Milliyetilik yakn zamanda iki nemli krlmayla yz yze geldi. Bunlardan ilki ve hazin olan 1980'de yaand. 12 Eyll darbesinin lkc genlere yapt zulm milliyeti kitlelerin beklemedii bir vefaszlkt. 1979'da Sovyetler Birlii'nin Afganistan' igal etmesiyle zirveye kan 'lkeyi tehlikelere kar koruma' duygusu milliyeti mcadeleyi halk arasnda sempatik hale getirdi. Afganistan'daki korkun akbet Trkiye'nin de bana gelebilirdi. Bu nedenle 'devlete sahip kmak', 'ierdeki ibirlikilere kar mcadele vermek' gerekiyordu. Bu mantn ve hissiyatn iinde 'lkeye sahip kmak' kadar 'devlete hizmet etmek' de vard. 'Asker-millet el ele' diye yryen, ordusuna toz kondurmayan, dinamik bir nesil vard karmzda. 12 Eyll darbesi sadece bu ocuksu duygular yerle bir etmedi. Ayn zamanda byk bir travmaya da neden oldu. 'Devletin beks iin' mcadele veren genlere ikence yapld; hem de en acmasz ve onur krc metotlar kullanlarak. Bu byk hayal krkl milliyeti tabanda 'Biz nerede hata yaptk?' sorusuyla balayan zeletiriye dnt ve 'Devlet kendini koruyabilirdi; ama bizi kullanp bir kenara att' sonucuna kadar ulat. Nitekim darbe sonras 'devlet hizmeti' deyip illegal baz teklifler gtrldnde bu kitleden beklenmedik ekilde 'hayr' cevabna da muhatap olundu...

hira da'n bilmeyen kk ama etkili bir zmre

1990'l yllarda bir byk krlma daha yaand. 70'li yllarda balayan slam'la barma ve kaynama dncesinden yirmi yl sonra uzaklamalar gzlendi. Tabanda deil. Siyasi kadrolarda daha ok gzlenen bu ayrm 'Trk-slam lks' syleminden belli bir oranda sapmay, 'Dervi gazi', 'Alperen' tiplemesinden belli bir oranda uzaklamay gsteriyordu. Tam bu dnemin zirve yapt zaman diliminde Kzlelma ttifak gndeme geldi. Dou Perinek gibi, lhan Seluk gibi milliyeti kitle iin sabkal saylabilecek isimlerle yrtlen al glm ver glm ilikisi ana damardaki milliyetileri rahatsz etti. Bu, ciddi bir eksen kaymasyd. Siyasi kariyeri darbecilik, cuntaclk olan ve milliyetilii de dman gren kadrolarla yaplan ittifakn ne denli riskli olacana dair sylenen szler tesir etmese de ittifak edilen ekibin MHP iinde (nce emekli askerler diye aklama yaplp sonra emekli memurlar diye dzeltilen beyana gre) operasyon yapmaya yeltenmesi bir kopua neden oldu. yi ki de oldu. Aksi takdirde lkc genleri yine sokaa dkecekler, yine operasyonel bir g olarak kullanacaklar, yine 'artlarn oluum safhasnda' bu kitleyi psikolojik harbin bir paras haline getireceklerdi.

Bu noktada ierden serdedilen direni, biraz da ierdeki otorite ve dengeyi muhafaza etmek iindi. Ulusalc virsn ana bnyeye bulamasna yeterince engel olunabildi mi; buna bir rpda 'evet' cevab vermek sanld kadar kolay gzkmyor. Maalesef Kzlelma ttifak'yla balayan art oklar devam ediyor ve milliyetilii temsil iddiasnda bulunan siyasi hareketlerde bir eksen kaymas yaanyor. Daha akas baz mahfillerde milliyetilik ulusalcla doru kayyor ve bu kayma miktarnca sola, Kemalizm'e yaklalyor. Yani 'Tanr Da kadar Trk, Hira Da kadar Mslman'z' terazisinin Hira kefesi boalyor. Sentezdeki bu boalma yaandka Ergenekon'a destekten tutun slam'a kar souk bir duru sergilemeye kadar zincirleme reaksiyonlar grlyor. Kendini teden beri 'milliyeti, vatanperver, muhafazakr vs.' gren kitleler de bu gidiat karsnda sessiz kalmay, tavandaki yabanclamann 'ocaktan kopularn' akbetini merak etmektedir. Erzurum gibi, Yozgat gibi 'milliyetiliin kalesi' saylan beldelerde yaanan kopu, Anadolu'da yaananlarn ilk nabz lmleridir. Milliyetiliin ulusalc izgiye doru savrulmas baz partileri Anadolu'dan uzaklatrm, sahil kentlerine yani Kemalist solun gl olduu blgelere itmitir. Daha da tehlikeli bir durum var. MHP'nin ykseliinin Gneydou'dan g alan ehirleri gstermesi; o beldelerdeki baz tepkilerin rkla doru kayacana dair endielerin belirmesi salksz bir yaplanmaya doru gidildiini gstermektedir ki bu durum, sosyal bar da tehdit edebilir...

Milliyetilik, ulusalcln tehdidi altndadr. Ulusalclk bir yandan 'vatan, lke, ulusal deerler' diyor; br taraftan yabanc dmanl yapyordu. Ultra ulusalcln yapld ve militarizmin tercih edildii yapda slam'a kar duyulan soukluk hatta taknlan dmanca tavr da gzden kamyordu. Ergenekon kurmaylarnn bir yandan milli hisleri galeyana getirmek iin rpnrken dier yandan 'Trk Ortodoks Kilisesi'nde huzur aramas, Trklerin slam'dan nceki dnemine zlem duymas vs. bouna deildi.

Kendini vatansever olarak gren milliyeti bir kitlenin kafas -bir hayli i ie girmi baz ilikilerden- dolay kart. nk ulusalc dalga kirli birtakm bilgileri de bu kitleye bulatrd. Komplo teorilerinin reva bulmas ile cuntac ulusalclarn milliyetiler iine szmas arasnda derin bir ba bulunmaktadr. Daha nce sempati ile baktklar; kendilerine de sempati ile bakan dindar kitleleri (cemaatleri, tarikatlar, sivil toplum kurulularn) endieye sevk edecek gelimeler yaand. Tabandaki kitle hl ne slam'dan kopmu durumda ne de samimi Mslman kitlelerden. Ancak tavandaki ulusalc huunet ve sert sylem aradaki mesafeyi her geen gn amaktadr. Bir zamanlar vatan adna verilen onurlu ve samimi bir mcadele nedeniyle sempati toplayan ve bunu hakl bir ekilde gsleyen kadrolar u anki zirvenin anlayp anlamamas biraz da ocaktan yetiip yetimemesine bal. Jakobenizm ve sekincilik Anadolu'daki kuatc ve bar milliyetiliin kodlarn zemeyebilir; ancak Atsz dnemindeki milliyetilie dnmenin halktan kopma anlamna geldiini bilmek tabandaki suskun kitle iin hi de zor bir karm olmasa gerek. Bu karm zaten yaplmakta ve sessiz bekleyi biraz da buradan gelmekte. nk 12 Eyll'de trnaklar sklen genler bugn nemli bir hayat tecrbesinin nda yaklayor olaylara ve derin balantlar yznden halka srt evirmenin ne kadar byk bir hata olduunu gryor. lkenin temel sorunlarnn barp ararak zlemeyeceini en iyi onlar biliyor. Hibir zm nerisi getirmeden sadece hamasete snmann nasl denemez bir faturaya dntn de en iyi onlar biliyor. Bu sessiz ounluun feryadna kulak vermek sadece siyaseti milliyetilik zerinden yapanlar iin deil, bu lkeyi seven herkes iin ok nemli; zira burada yaanacak nc bir krlmaya dayanacak bir fay hatt yok ortada. Deprem byk olur; ana damardan byk kopmalar yaanr, kendi kendini izole eden ve marjinalleen kitlenin yol aaca militarizm ve rklk daha tehlikeli boyutlara ulaabilir... 