 Kurulal 86 yl oldu Cumhuriyet hl ba aa durmakta
Siyaset bilimci bir arkadam var. Uzmanlk alanlarndan biri de Trkiye-ABD ilikileri... Bir keresinde yle demiti: "Trk siyasi hayatndaki temel ayrm askerdir. Yani ordunun yeridir."
Gayet makul bir analiz bu...
Vatanda da, siyaseti de, brokrat da, iadam da tam bu noktada ayryor:
Bir taraf askeriyenin siyasi denklemlerin iinde yer almasndan rahatsz olmuyor. Hatta tam tersine, bunu arzu ediyor. "Ama denklemden ayrlmayn" diyor.
Dier taraf ise askeriyenin siyasi alandan kmasn, devlet ynetiminin sadece siviller tarafndan yrtlmesini istiyor. "Asker bu ilere karmasn, kendi grevini yapsn" diyor.

Bu farkllamay her alanda gryoruz.
rnein bugn cumhuriyetin 86'nc kurulu yldnmn kutluyoruz.
Cumhuriyet rejiminin z; ynetimin bir slalede, bir hanedanda olmamasdr.
Vatanda kendi kendini ynetir.
Bu anlamda cumhuriyet, 'halk' ve 'eitliki' bir rejimdir. Snfsal, zmresel ve ailesel ayrcalklar yoktur cumhuriyette.
Bireyler bilhassa eitimle kazandklar nitelikler sayesinde ynetimde yer alrlar.
Sadakat deil, liyakat esastr.

Cumhuriyeti kutlarken kullanlan simgelere (bayraklar, figrler, vecizeler) bu adan baktmzda bir tuhaflk gze arpyor.
Bizim kutlamalarmzda halk yok!
Askeriye tanklarla geit yapyor...
renciler uygun adm yrtlyor...
Her yer Atatrk'n resimleriyle ve zl szleriyle donatlyor.
Peki, halk nerede?
Halktan sadece gsterileri alklamas bekleniyor.

in ilgin taraf ne, biliyor musunuz? Atatrk saken, zellikle 1930'larda, cumhuriyet kutlamalar ok daha geni bir katlmla yaplrd.
Bana inanmayanlar, bu konudaki eski fotoraflara baksn: O vakitler, "kasap esnaf", "manav esnaf" geit trenlerine katlrd.
Mesela 10'uncu yl kutlamalarnda, yani 1933'te, stanbul'daki 'yorganclar', zerine Atatrk'n grntsn iledikleri byk bir yorganla gemilerdi.

Ancak zamanla cumhuriyet, halktan koparld.
Ordunun cumhuriyet rejimiyle dorudan bir alakas bulunmamasna ramen, 'cumhuriyet eittir ordu' denklemi hkim klnd.
Ama tabii ordu bunu kendi bana yapmad. Yani basit bir dayatma, bir zorlama olmad.
Yaznn banda szn ettiim askerci kesimler de bu zdelemeyi hararetle destekledi.
Bylece cumhuriyet, baz snflarn (kentli okumular) ve bir zmrenin (askeriye) rejimi haline geldi. (yi incelerseniz, bu ilikiler anda aile balarn da grrsnz.)
Bugn ba aa durmakta olan cumhuriyeti, ayaklarnn stne oturtacak olan demokratiklemedir.
Biraz sabredin, greceksiniz...
