 'Vavien'i bir de bu gzle izleyin

Yamur ve Durul Taylan'n ynettii 'Vavien' cuma gn gsterime girdi. Engin Gnaydn (Celal), Binnur Kaya (Sevilay), Settar Tanren (Cemal) bata olmak zere tm oyuncular esasl bir performans sergiliyor. (Binnur Kaya'y izlemek ayr bir zevk!)

Senaryoyu yazan Engin Gnaydn, ana yky ok ho ayrntlarla sslemi.

Paraszlktan kvranan... Hncn karsndan ve olundan karan... Samsun'daki pavyonda alan Sibel Ceylan'a k kasaba elektrikisi Celal'in yks bu...

zleyin. Beeneceksiniz.

Birok film gibi, Vavien'i de baka bir gzle izlemek mmkn.

Engin Gnaydn'n senaryosu, para kazanmann iki farkl yolunu da karlatryor.

Bunlardan biri, Samsun ile simgelenen (ancak filmde fazla zerinde durulmayan) piyasa ekonomisi.

Kapitalizm belki ok kazandryor, ok zevk veriyor ama gvenli deil. Tehlikelerle dolu. Bir anda her eyinizi kaybedebileceiniz bir (kent) ortam bu.

Peki, elektriki Celal ile abisi Cemal, kasabada nasl kazanacak? Bitleri nasl kanlanacak? Yarm yamalak da olsa bir st snfa hangi yolla geecekler?

te tam bu noktada, sosyal bilimlerde 'klientalizm' denilen "araclk sistemi" devreye giriyor.

Gl kiilerin, zaten datlacak olan kimi deerleri, belli bir beklentiyle, taraftarlarna sunmasdr, araclk sistemi.

Bu soyut laf aalm:

Gl kii: Babakan, parti lideri, bakan, milletvekili, yksek brokrat, belediye bakan, partinin il bakan, vb.

Zaten datlacak deerler: Devletin ve belediyenin rettii ya da para deyerek alaca mal ve hizmetler.

Belli bir beklenti: Oy almak, arlanmak, yardm grmek, desteklenmek, vb.

rnein bir milletvekilinin, hastasna devlet hastanesinde yatak bulmaya alan semenine yardm etmesidir araclk.

Hastanedeki yatak devletin rettii bir salk hizmetidir. O yatakta nasl olsa birisi tedavi olacaktr. "Adamn bulan", "days olan" yata kapar.

Bavuran asndan bakldnda, bir "sorun zme" sistemidir araclk.

stelik sadece Trkiye gibi olanaklarn kt olduu lkelerde deil, ABD'de bile karmza kar.

zelletirmeler ve refahn artmas etkisini azaltsa da, siyasetin bu ok nemli mekanizmasn Vavien'de gryoruz.

Celal paraszlkla bouurken, pek de zeki olmayan ei Sevilay, 'Vekil' denilen siyasetiye (Serra Ylmaz), hem partide, hem evde bedava hizmet sunmaktadr.

Gn gelir, 'Vekil'in giriimiyle kasabaya bir yallar evi yaplmasna karar verilir.

Sevilay yallar evinin elektrik sistemini kocasnn yapmasn nerir: "Vekilim siz hep 'iler yabana gitmesin, kendi insanmz yapsn' dersiniz ya..."

Kasabann kk esnaf olarak, byk sermaye ve kent karsnda aciz kalan Celal, einin Vekil'e sunduu basit yemek hizmetleri (parti iin pide, Vekil iin sarma) sayesinde rahat bir nefes alacaktr.

Eer filmi bu adan da izlerseniz, Sevilay'n bu ii baladktan sonra takt kpelere dikkatinizi ekerim.

NOT: 'Vavien' (ya da 'vaviyen') bir elektrikilik terimi. Hani bir koridora girerken dmeye basp  ayor, koridorun sonunda ise baka bir dmeyle kapatyoruz ya... te o mekanizmann ad. 