Hlya'nn dediini dndm


Pazar gn dereden tepeden konuacaz, demitik deil mi? Dikkat edeyim de, gene bir rman azgn sularna paamz kaptrmayalm.

Pazar gn dereden tepeden konuacaz, demitik deil mi? Dikkat edeyim de, gene bir rman azgn sularna paamz kaptrmayalm.
Hlya Avar Krt meselesinden sz etmi. Nereden rendimse babasnn Krt, annesinin Trk olduunu biliyordum. 
Biz ilk defa rastladklarmzla sze, ou zaman nereli olduunu sorarak gireriz. Ayn ehirden biriyse bulutuumuz, sual hemen deiir:
 Sen kimlerdensin?
O zaman cevap aile ve slaleyle ilgili olacaktr. Tara ehirlerinde, kasabalarnda semt ve mahalle, pek bir anlama gelmez. Byk kent yle deil. stanbulda mesela Niantanda, Bebekte, Suadiyede oturuyor olmak bir eyse, Fatihte, Paabahede, Bostancda oturmak baka bir eydir. 
Farkllklar ehir, semt ve aileyle ilgilidir.
Ben mrm boyunca yle bir suali ne kimseye sormu, ne de bu tr bir suale muhatap olmuumdur:
 Hangi soydan, milletten, memlekettensin sen?
Ailesi tannm, ehri veya semti ayrca anlaml biri olabilir, mensubiyetini renmeye altnz kii. Bunlar renerek onun durumuna, konumuna dair bir fikir de edinebilirsiniz. Bu kadaryla yetinir ve onu kii olarak tanma faslna geersiniz.
ok farkl rktan gelme insann yaad bu memlekette bana bugne kadar rkm, milliyetimi, bu alardan bir farkllm olup olmadn soran kmamtr.
Mizah iin bu ayrmlar, Trke kelimelerin farkl syleniiyle belirlenir. Karagz, ortaoyunu, kukla, meddah, komedi farklln bu kadaryla ilgilidir.
 Adm Pavli benim, derse karnzdaki:
 Ne ad bu, diye sorarsnz.
 Rum, der.
 Rum arkadam oktur benim, ama Pavli yoktu, dersiniz.
Arnavut, Bonak, Krt, erkez, Laz, ingene..
Hep sylerim. Futbol taraftarl sebebiyle kavga eden ok arkadam oldu; rk ve kken fark iin dveni grmedim.
Hlyann anas Trkm de babas Krtm. Eeee?
*
Gene de okudum bu konuda Hlya Avarn Milliyetten Devrim Sevimaya sylediklerini. Zeks ve saduyusu salam bir ocuk Hlya. Bu konuda onu eletirmeye veya desteklemeye davrananlar da okudum.
imden geleni en iyi u sualle ifade edebilirim:
 Havanda su dvmekte olduumuzu sahiden fark etmiyorsak, hanmlar, beyler! Bu, daha ok iimiz var demektir. 

Gazetelerin TV klavuzlar
Dedelerimizden Ahmet hsan Tokgzn seyahat programlar mthi maceralar olarak anlatlrd. Tokgz, mehur Servetifnun dergisinin sahibi olan yaymc. Milletvekili. D seyahatleri oluyor. Kadriye Hanm, Glseren Hanmn annesiydi.
Tokgz yola kmadan nce, ok ayrntl ve kesin seyahat programlar yaparm.  randevular, oteller, yemeklerin hangi lokantalarda yenecei, kimlere uranaca, herbirinde ne kadar kalnaca ayr bir deftere yazl olur ve bu programa dakikas dakikasna uyulurmu.
Dzen iyi mi gelir, yolculuu zehir mi eder, bilemiyorum.
Ama ben de nerede, ne yapacam belirleyerek yola kmay severim. Tuhaf bir dzen alkanldr, her alanda buna ihtiya duyarm. Sabah sraya konulmu gazetelerimin arasndan biri ekilip alnd zaman da fkelenirim.
Son bir ikyetimi syleyeyim. 
*
Sabahlar gazetelerimi, bir taraftan defterime notlar alp, ariv iin kesikler hazrlayarak okuduum srada, televizyon kanallarnda o gn ve gece neler seyredeceimi de belirlerim. Bu ihtiyaca muntazam ve eksiksiz cevap verebilen bir gazetemiz henz yok. 
areyi ara sra kanallar arasnda gezintiye kmakta arayarak hem zaman kaybeder, hem de yaknlarnz tedirgin edersiniz.
Spor sayfas saysnn bei, alty  getii gnler oluyor. Tele-vizyon program ve haberleri stste bindirilmi durumda.
Sayfa editrlerine onlardan ne beklediimi syleyeyim.
Okurlarnz haberlere, ekonomiye, siyasete, spora, ocuk programlarna, dizilere, yarmalara, oyun ve elencelere, sinema filmlerine, belgesellere, sanatlara ve mzie, tp ve sala, sohbet ve ovlara merakl olanlar diye, be alt grup halinde toplayn ve ilgi eidi iin ayr ayr program tablolar, cetvelleri dzenleyin, ki o gn ve gece seyredecekleri programlar rahatlkla belirleyebilsinler.
Gene hepsi bir (veya iki sayfada) toplansn, ama her okur program seerken ona hitap edenlerden kendine bir liste yapabilsin. Ben mesela haber, sohbet-tartma, diziler, ov ve yarmalardan bir paket yaparm her sabah ve deli danalar gibi gece boyu kanal kanal dolamaktan kurtulurum. Hanmlar, genler, ocuklar da. Herkes kendi rzkn bir gzel belirler. Ve says giderek artan kanallar arasnda serseme dnmekten kurtulur.
Gazeteler televizyondan yeterince faydalanamad gibi, iini, seimini kolaylatrarak okurlarna doru drst hizmette bulunmaktan da uzak kalyor.

Dil Yresi
Trke dostlarndan (Can Bar evik)
* le kelimesinin hangi koullarda ayr, hangi koullarda bitiik yazld konusu kafam kurcalyor. Bildiim, ile bitiik yazlr, ama zel ismin yanna geldiinde ayr yazlr. Bugn Oktay Eki zel isimden sonra birleik yazm. le ayr olarak yazlabildii gibi, kelimelere eklenerek de yazlabilir. 
Cevap verirseniz sevinirim.
 mla Klavuzu der ki:
le aadaki durumlarda kendinden nceki kelimeye bitiik olarak yazlabilir.
* nszle biten bir kelimeyle bitiik yazlrsa; bandaki -i sesi der, -e sesi de bititii kelimenin nlsne kalnlk-incelik bakmndan uyar: el-le, Ta-la, toprak-la, odun-la, ip-le, ekmek-le...
* nlyle biten bir kelimeyle birletirilirse, bandaki -i sesi yerine -y sesi gelir; -e sesi de, bataki kelimenin nlsne uyar: eli-yle, znt-yle, sopa-yla,       ordusu-yla, krk-yle, kitab-yla, at-yla, arabas-yla...


