Atatrkn 1938de syledii szn, yapt tahminin isabeti bugnde ortada...
Hangi sz? diyeceksiniz?
Elbette, laf ortaya brakp ekilmeyeceiz, syleyeceiz; lakin nce konuya deinmek lazm:
Mtareke yllarnda stanbul basn ve 150likler...
* * *
O tarihte stanbul basnnn nde gelenleri Trk ve Trkiyeyi kurtaracak bir koruyucu devlet aramaktadrlar.
Bunlardan Sait Molla yle der:
ngiltere taraftar olduumuz iin deil, memleketimizin taraftar olduumuz iin ngiliz taraftaryz.
Refii Cevat Ulunay da ngiliz muhibbidir, yandadr, kuvvetli bir devlete muhta olduumuzu yazar:
Bu devlet bizi elimizden tutmal, yaamaya layk bir kuvvet halinde bizi muhafaza eylemelidir.
Orhan Karavelinin Bir hain o muydu? dedii Ali Kemal ise, Amerikan mandas nerenlere kar o da ngilizcidir.
Bunlar ve dierleri Trkn topran ona buna peke ekerken Mdafaai Hukuk Cemiyeti, Sivasta Milli Mcadele karar alr.
* * *
Laf uzatmaya gerek yok, zafer kazanlr, Lozan imzalanr ve uygulamas balar.
Lozan Antlamasnn protokolnde bir madde vardr:
...genel affa ilikin aklamann 1. paragraf geerli olmakla birlikte, Trkiye hkmeti o paragrafta sz konusu kiiler iindeki 150 kiinin Trkiyeye girmesini ve orada oturmasn yasaklamak hakkn sakl tutar. Bylece Trkiye hkmeti sz konusu kiilerden bugn kendi lkesinde bulunanlar oradan karabilecek ve yabanc lkelerdekilerin geri dnmelerini yasaklayabilecektir.
150likler listesi buna gre hazrlanr.
Kimler yoktur ki!
Hazin yolculuk 1 Haziran 1924te balar.
* * *
Yl 1938... Yalova, Termal Otelde Atatrk, Babakan Celal Bayar, eski arkadalar, Dileri Bakan Tevfik Rt Aras, Falih Rfk Atay...
Atatrk, 150likleri affetmeyi dnmektedir, Babakan da yle...
Ertesi gn, Tevfik Rt Aras, Celal Bayara Bu ilk deil! der:
Gazinin af teebbs ilk deil. Birincisi, cumhuriyetin 10. yldnm kutlanrken, o zaman kabul ve tatbik edilen umumi affn mulne (kapsamna) alnmasnn mmkn olup olmad sondajdr, fakat bavekil ve dahiliye vekili bu fikirde deillerdi. Hatay davas zaferle neticelendii zaman, ayn arzuyu izhar etti, zannediyorum ki bunda Refik Halitin kendisine verilen ili ve gzel bir hasret yazsnn byk tesiri olmutu. O sefer de hkmette bir hareket olmad. Bu ncsdr.
imdi gelelim yaznn banda belirttiimiz, Atatrkn szne...
Atatrk 150likler iin o gn yle demitir:
Ben onlar affediyorum, fakat greceksiniz ki, onlar beni affetmeyecektir.
Attil lhan 1996da sorar:
(Atatrk) Sizce yanlm m?
Hi yanlr m?
Atatrkn Onlar beni affetmeyecektir dediklerinin torunlarnn torunlar hesap peindedirler, ellerinden gelse soracaklar da...