Para arz sunumu deiti

Merkez Bankas, mali sistemdeki gelimeleri ve Avrupa Merkez Bankas istatistik tanmlar ve standartlarna uyum almalar erevesinde para arz sunumunda deiikliklere gitmi bulunuyor. Eskiden parasal sektr olarak yalnzca Merkez Bankas ve mevduat bankalar kapsanrken yeni sunumda katlm bankalar, kalknma ve yatrm bankalar ve B tipi likit yatrm fonlar da iin iine katlmak suretiyle parasal sektr tanm geniletildi. Buna ek olarak verilerin snflandrlmasnda da deiiklikler yapld ve eskiden M2Y bal altnda yer verilen yabanc para cinsinden tutulan mevduatlar vadelerine gre M1 ve M2 para arzlar iinde gsterilmeye baland. Yeni sunumda M2Y diye ayr bir para arz tanm yer almyor. En geni tanml para arz kavram olan M3 de bu yeni sunumda yeniden yanmland. Eskiden bu kategoride yer verilen resmi mevduatlar ve TCMB'deki dier mevduat kalemlerinde bulunan merkezi ynetim mevduatlar para arz tanmndan karld ve dier resmi mevduatlar da vadelerine gre M1 veya M2 iine yerletirildi. M3, bankalarn repo ilemleri ile saladklar fonlar ile B tipi likit yatrm fonu tutarlarn kapsayacak hale getirildi. Merkez Bankas bu yeni seriyi 2005 yl sonuna geri gtrerek yaymlamaya balad.
Para arz, bir ekonomide lm annda kullanmda bulunan toplam para miktardr. Dar ve geni para arz olarak iki kategoride llr. Dar para arz genellikle para ve paraya en yakn belgelerdir. Nakit para, vadesiz mevduat ve ekler bu kategoriye girer. in iine vadeli mevduat, repo ve benzeri aralar da girdiinde geni tanml para arz kavramlar ortya kmaya balar. Para arznn llmesi ve izlenmesi ekonominin gidii hakknda bilgi vermesi bakmndan nemlidir. zellikle Monetaristler tarafndan savunulan 'para arzndaki denetim d artlarn enflasyon yaratt' grnden sonra bu nem artmtr. En basit anlatm yle yaplabilir. Bir ekonomide bir andaki denge MV = PQ biiminde oluur. Burada M o andaki para arzn, V parann dolanm hzn (yani ylda ka kez el deitirdiini), P fiyatlar, Q da ekonomide retilen fiziki mal miktarn gsterir. Eer Q'da bir art olmakszn M ya da V ykselirse o zaman denklemini eitlemek iin P de ykselir, yani enflasyon olur. te bu nedenle M'nin denetlenmesi ve Q'daki arttan fazla artrlmamas nem kazanr.
Merkez Bankas'nn yapt yeni tanmlara gre para arz kavramlarn sralamadan nce eski tanmlarn neler olduunu hatrlatmakta yarar var. Eski tanmlar yleydi (YP yabanc paray gsteriyor):
M1 = Dolamdaki para + Dolama kan para + Banka kasalar + YTL Vadesiz mevduat
M2 = M1 + YTL Vadeli mevduat
M2Y = M2 + Vadesiz ve vadeli YP mevduat
M2R = M2 + Repo
M2YR = M2Y + Repo
Yeni dzenlemelere gre bu tanmlar u ekli alm bulunuyor:
M1 = Dolamdaki para + Dolama kan para + Banka kasalar + YTL Vadesiz mevduat + YP Vadesiz Mevduat
M2 = M1 + YTL Vadeli mevduat + YP Vadeli mevduat
M3 = M2 + Repo + B Tipi likit fon
Bu benzerliklere karlk gemile tam bir karlatrma yapma olana yok. rnein M3, eski M2YR'ye benziyor grnse de yaznn giriinde vurguladm gibi eski tanmlara giren baz byklkler kapsam dna karlp eski tanmlarda olmayan baz yeni byklkler kapsama alnd iin byle bir karlatrma olana bulunmuyor. Yine de Merkez Bankas'nn yeninin yannda eski seriyi yaymlamay srdrmesi doru bir tavr olmutur. 