Yksek faiz, dk kur

Trkiye ekonomisiyle ilgili tartmalarn temelinde faizin yksek tutulmasnn kuru dk kalmaya ynelttii, bu durumun ithalat zendirerek cari a artrd ve dolaysyla Merkez Bankas'nn uygulad para politikasnn yanl olduu gr yatyor.
Kresel sistemin znde sermaye hareketlerinin serbest braklmas var. Yani sermaye mmkn olan en dk riskle en iyi getiri salayabilecei lkelere gidebilmeli. Bu durumda dnyada faiz oranlarnn birbirine ok yakn olmas gerekiyor. nk sermaye en fazla faiz getirisini ya da en yksek kr getirisini elde edecei lkelere akarak oralarda bir sermaye fazlas oluturacak, bunun sonucunda faiz ve kr azalacak ve dnya dzeyine yaklaacak. O zaman da sermayenin bulunduu lkeden kalkp oralara gitmesine gerek kalmayacak. Gerek yaam bu teorik aklamaya birebir uymuyor, baz baka faktrler devreye giriyor ve sermaye akkanln ya nlyor ya da tersine artryor. Her eyden nce kayt d ekonomi diye bir gerek var. Bu bizim yaptmz lmleri ister istemez eksik brakyor ve sonuta saptamalarmz gerei tam olarak yanstamyor.
Sermaye hareketleri serbest olduunda para politikasnn denetlenebilecek iki arac kalyor: Faiz ve kur politikas. Bunlarn ikisini birden denetlemek geici haller dnda kolay deil.
kisini birden serbest brakmak ise para politikasn piyasaya terk etmek demek.
Kayt dln bilinen ekonominin drtte birine ulat bir lkede bilinmeyen ok ey olaca iin bu politikalarn ikisini birden piyasaya terk etmek mmkn grnmyor. Bu durumda bunlardan birisi denetlenecek demektir. Genellikle, kriz ve dalgalanma halleri hari bunlardan birisi yksekse teki dk kalyor. rnein Trkiye'de kur son yllarda neredeyse deimeden kald halde yl sonu hedefini esas alacak olursak bugnk reel faiz yzde 16 gibi inanlmas g bir orana ulayor. Trkiye, AB ile tam yelik mzakeresi iinde olduu iin riskleri dyor. Bu kadar yksek faiz, dk riskle birleince Trkiye btn zamanlarn en byk yabanc kaynak giriini yayor. Bu kadar dviz giriiyle kur ister istemez dk kalyor ve sonuta ucuzlad iin artan ithalat cari a da ykseltiyor.
te tartma da bu noktada ortaya kyor ve faizin drlmesi halinde yabanc kaynak giriinin azalarak kurun ykselmesine yol aaca, bunun ithalat bir miktar frenleyip ihracat tevik edecei iin cari a drecei ileri srlerek eletiri oklar Merkez Bankas'na yneltiliyor. Bu iddialar doru. Yani faiz drlrse kur ykselir ve cari ak azalr. Doru ama bunlar olursa enflasyon da sapabilir. nk dk faiz yalnzca yabanclarn deil yerli tasarruf sahibinin de davrann etkiliyor. Kurun ykseldiini gren yerli tasarruf sahipleri tasarruflarn yabanc
paraya evirebilir. Yani yeniden para ikamesi balayabilir. Ondan te tasarruf etmeyi brakp harcamalarn artrabilirler. Bunun sonucunda da enflasyon ykselebilir.
Merkez Bankas'na yasayla verilen tek hedef enflasyonla mcadele hedefi. stelik bu hedef 2006'dan balayarak enflasyon hedeflemesi gibi itibara etki yapacak bir aklamaya da dayandrlyor. Bu durumda Merkez Bankas'nn bu hedefi gerekletirmek iin gerekirse faizi artrmak ya da yksek tutmak dahil olmak zere, elindeki btn aralar kullanmas gerekiyor.
Bu ereveden baklnca yksek faiz, dk kur tartmasnda Merkez Bankas'nn uygulad para politikasnn doru olduundan baka bir sonuca varmak mmkn grlmyor. Burada yantlanmas gereken asl soru u: Bu kadar byk bir cari akla kar karyayken enflasyon hedeflemesine geilmesi doru bir yaklam olmu mudur? Bu soruya verilecek yant evet ise Merkez Bankas'nn uygulad para politikas dorudur. Yant hayr ise o zaman bataki tartmaya dnebiliriz.