Kriz kapda m?

Trkiye'nin son  yldr uygulad ekonomik modelin zeti udur: Kuru ve dolaysyla ithalat ucuz tutmak, ithalatn ucuzluu sayesinde yksek byme oran yakalamak, dk kur ve ucuz ithalat sayesinde enflasyonu indirmek, reel faizin yksek kalmasna gz yumarak yabanc kaynak giriini salamak ve bu yabanc kaynak girii sayesinde dk kurun srekli artrd cari a finanse etmek.
AB ile ilikilerin iyilemesi Trkiye'ye ok fazla yabanc kaynak girii salad. Ne var ki bu fon girii Trkiye asndan d politikann, ekonomi politikas zerindeki etkisinin en st dzeye kmasna yol at. 14 Aralk'taki AB zirvesinde Gney Kbrs'a limanlarn alp almamasna bal olarak Trkiye'nin AB ile ilikileri konusunda yeni bir durum kacak ortaya. Mzakerelerin askya alnmas seeneklerin en ar. Eer bu durum sz konusu olursa cari an ykseklii bizi ok skntl konumlara sokabilir. Ne var ki bugnlerde yaplan aklamalar sert ierikler tasa bile genel beklenti mzakerelerin askya alnmasnn deil daha hafif yaptrmlar uygulanmasnn sz konusu olaca ynnde.
AB ile yeni durum neye mal olur? Bu bir ekonomik krizi tetikler mi? Bu soruyu yantlamadan nce AB ile ilikiler bugne kadar bize ne salad ona bakmamz gerek. Ki ilikilerin bozulmas halinde karmzda nasl bir sorun oluacan bilelim. AB ile ilikimiz yaklak 45 yla dayanyor. Bu 45 yllk srenin ilk 42 ylnda AB'nin bize gzle grlr bir yarar olmad. Mutlaka ufak tefek yararlar olmutur ama verdii zararlar daha fazladr. Buna karlk son 3 ylda AB'nin katks hzla artt. Bunu daha nce de yazdm, bir kez daha yazaym. 1980 ile 2003 arasndaki 276 aylk srede Trkiye'ye gelen dorudan yabanc sermaye yatrm toplam 19 milyar dolar olduu halde 2004 ylbandan 2006 Austos sonuna kadar geen 32 aylk srede gelen miktar 25 milyar dolar. Yani AB ile ilikilerin tam yelik srecine ynlenmeye balamas ncesinde ayda 69 milyon dolarlk yabanc sermaye girii sz konusu iken bu miktar AB ile tam yelik sreci sonrasnda 781 milyon dolara ykselmi. AB'nin baka hibir konuda katks olmamsa bile buradaki dolayl katks ok yksek oldu. Bu katk tam yelik mzakerelerinin balad dnemde en st noktasna kt. Trkiye'ye gelen dorudan yabanc sermaye yatrmlar 2004 ylnda 2.9 milyar dolarken mzakerelerin balad ilk yl olan 2005 ylnda 9.8 milyar dolara ve ikinci yl olan 2006 ylnn ilk sekiz aynda 12.4 milyar dolara ykseldi. Bu miktarn yl sonuna kadar 18 milyar dolar amas bekleniyor. Eer bu gerekleirse yalnzca bu yl gelen yabanc sermaye tutar 1980 ile 2003 arasndaki srede gelen tutara eit olacak. Gelen yabanc sermayenin byk ounluunun AB lkelerinden geldiine dikkat edilirse bunun tesadf olmad net biimde grlm olur. Demek ki AB lkelerinin irketleri bir sre sonra aralarna katlacak olan Trkiye'de yatrm yapyorlar.
Gemiinde daha kk apl cari aklar borlanmayla finanse eden Trkiye, son yllarda a daha ok yabanc sermaye yatrmlaryla finanse etti. Bu, ncekine gre daha uygun bir finansman. Ne var ki bu finansman tr borlanmadan farkl olarak cari ak vermeyi tevik ediyor. Trkiye'de cari ak, "finanse edildii srece sorun olmaz" felsefesiyle byd. Bugn karmzdaki sknt Kbrs'la ilgili. Ama bu sknt, bizim u anda ciddi bir taviz vermeden ynetebileceimiz bir durumda grnyor. Yani bugnk grnm AB zirvesinden kacak kararn ekonomide bir kriz yaratmayaca ynnde. Buna karlk gelecekte bu ince dengeyi srdrmek bu kadar kolay olmayacak. Cari an bymesi bamsz d politika izlemeyi her geen gn biraz daha zorlatryor.