IMF'den uyarlar

Bte grmeleri srasnda burada olan IMF heyeti geleneksellemi olan basn toplantsn yapmadan Trkiye'den ayrlnca bu iin burada bitmediini dile getirmi ve 2007 bte teklifinin nceki yllar bteleri gibi tutarl olmadn da sylemitik. Tutarszlk alnan faiz d fazla hedefinden kaynaklanmyor. Tam tesrine ilk bakta o hedefin biraz zerinde bir faiz d fazlann ngrld grlyor. Buna karlk faiz d harcamalarda yzde 18 art, bte anda ise yzde 45 art sz konusu. Oysa Trkiye'nin artk mutlak anlamda bte a vermedii bir dneme giriyor olmas gerekirdi. Bir baka ifadeyle Trkiye'nin artk 'Efendim biz eskiden GSYH'nn yzde 10'u orannda bte a veriyorduk, 2007'de yzde 2.5 ak versek ne olur' deme lks yok. Niin yok? nk cari amz GSYH'nin yzde 8'ine gidiyor. zel kesim tasarruf yatrm dengesi ann ve cari an her geen gn byd bir ortamda bizi nispeten sigorta altnda tutacak olan tek denge bte dengesi idi. Yani Trkiye'nin  alt dengeden oluan makroekonomik dengesini ikiz akla srdrebilmesiydi. Bte de imdi ak vermeye ynelince z ak sorunuyla kar karya geliyoruz demektir. Yani elimizde hibir sigorta kalmyor. D lemdeki en kk bir dalgalanma bizde deprem etkisi yaratacak. Tutarszlk da buradan kaynaklanyor.
IMF bunun farkna. Onun iin bte TBMM'ye verildikten sonra sessiz sedasz Trkiye'den ayrldlar ve aklamalar ABD'den yaptlar. IMF birinci bakan yardmcs John Lipsky'nin Trkiye'de yapt aklamalar bte zerinde yaplacak grmelerin henz tamamlanmadn ortaya koyuyor. Tamamlanmamak bir yana mevcut haliyle btenin tatmin edici bulunmadn gsteriyor. Aslnda bu ilgin bir gelime. nk bte TBMM'ye verildikten sonra artk IMF'nin dediklerine pek baklmamas gerek. IMF'nin muhatab hkmettir. Hkmet, IMF'ye birtakm szler vermise IMF onun yerine getirilmesini bekler. rnein hkmet niyet mektubunda IMF'ye bir konuda yasa karma taahhdnde bulunmusa o yasann TBMM'ye sunulmas ve hkmet olarak elden gelen abann gsterilmesi yeterlidir. Ondan sonras bamsz bir lkenin yasama organnn bilecei itir. Bu yaklam son zamanlarda bozulmaya balad. Ve IMF artk yasa karlacak diye taahhtte bulunulduysa o yasann karlmasn bekler oldu. Yani artk 'TBMM'ye sunduk gerisini biz bilmeyiz' aklamasn kabul etmez oldu. 2007 btesi de byle olacak. IMF bu btedeki tutarszlklarn ya btenin TBMM'de yasalamas srasnda dzeltilmesini ve giderilmesini istiyor ya da bte o haliyle kalacaksa an drlmesi iin pein nlemler alnmasn bekliyor. Bu pein nlemler ayn zamanda cari an da drlmesini salayacak olan talep ksc vergi ve KT fiyatlarn artrma nlemleri. IMF Birinci Bakan Yardmcs Lipsky 'Cari aa nlem alnmas gerekir' derken bunlar kastediyor. O da biliyor ki gnmz dnyasnda cari aa alnacak nlemlerle bte ana alnacak nlemler birbirine ok benziyor.
O nedenle 'Bte ana nlem aln, yani vergileri artrn' demek yerine 'Cari aa nlem aln' diyerek kt adam roln bakalarna oynatmak istiyor. nk bugn kime sorsanz cari aa nlem alnmas gerektiini savunur, ama bu nlemlerin cebindeki paray azaltmaya ynelik vergiler olduunu duyduunda isyan eder.
Trkiye ekonomisi artk yeni atlm retecek yaratcl kaybetmek zere. Krizde dibe vurmu bir ekonominin toparlanmas nispeten kolaydr. nemli olan bunun srdrlebilir klnmasdr. Trkiye, giderek byyen cari ak, zel kesimin artan tasarruf yatrm a ve bunlara elik etmek iin sabrszlanan bir bte dengesiyle iki seim birden yaayaca bir dneme giriyor. IMF'nin tela bundandr. Program devam etmiyor olsa 'Bize ne' deyip iin iinden syrlabilirlerdi. Ama 40 milyar dolara yakn para yatrd bir programn kmesi IMF'yi de skntya sokar.
O nedenle uyarlarn imdiden yapyor.