 temel sorun

Cumhurbakanl seimine giderken Trkiye'nin  grnr ekonomik sorunu var. Bunlar cari ak, isizlik ve enflasyon. Cari ak ile talep ve dolaysyla byme ilikisi sz konusu, enflasyon ise faiz ve dolaysyla bte dengesiyle bir arada dnlmesi gereken bir sorun, isizlik de sosyal sorunlar ile i ie. Son gnlerdeki gelimeler cumhurbakanl seiminin sanld kadar rahat olmayacann, siyasal gerilimin en st dzeye kacann iaretlerini veriyor. Ardndan genel seimler var. Orada iler daha da kzacak gibi grnyor. 2007 yl bu erevede daha birok gelimeye gebe durumda. Ekonomik disiplini elden karmamak iin bu ortamda zel bir zen gsterilmesine ihtiya var.
Gerek sanayi retimi artndaki gelimeler, gerekse cari aktaki art hz kesmi gibi grnen bymenin pek de yle hz kesmediini ortaya koyuyor. Talepte gzlemlenen durgunluk da yanltc olabilir. Byle bir durumda cari ak daralmaya doru ynlenmeyebilir. Naslsa finanse ediliyor olmas son derecede yanl bir rehavete itiyor ynetimi. Unutulmamas gereken bir nokta var. Dorudan yabanc sermaye yatrmlar sonsuza kadar bu hzla gelemez. Birka yl sonra sermaye akmlar bu kez kr transferi olarak tersine dnecek ve Trkiye'den darya dviz k balayacak. O nedenle sorunlarmz zmek iin nmzde olan zaman ok da uzun deil. Trkiye'nin iki yoldan birisini semesi gerekiyor: Ya cari a dreceiz (ki bunun yolu talebi daraltp, bymeyi yavalatmaktan geiyor) ya da sosyal gvenlik sistemi bata olmak zere yapsal reformlarmzn tamamn iki yl iinde bitirip sonularn almaya balayacaz.
Yani hem cari a byle yksek bir yerde devam ettirip hem de yapsal sorunlar zmeksizin ekonomik dengeyi tutturmaya almak uzun dnemde srdrlebilir bir politika gibi durmuyor.
sizlik sorunu her ne kadar tarm kesiminden aa kan isizler nedeniyle artyor olsa da krsal kesimde ciddi sosyal sorunlar yaratyor. Trkiye, alma yana gelip de i bulamayanlar, iten ayrlp da yeni bir ie giremeyenler, geici ilerde alt iin mevsimlik olarak isiz kalanlarn yan sra tarm kesiminin greli nemini kaybetmesi nedeniyle gizli isizlerin aa kmas gibi bir issizlikle de kar karya. Bunlarn tm ok ciddi sosyal skntlara yol ayor. Trkiye'de gemite yzde 6-7 aralnda olan isizlik orannn yzde 10'lara gelip dayanm olmasnn gerekesi ne olursa olsun isizlik orannn yeniden yzde 6-7'lere drlmesi gerekli. Ve ne yazk ki bu o kadar da kolay deil. nk burada alnacak nlemler ilk sorunla yani talebin kslmas, bymenin ve cari an drlmesiyle eliiyor. O nedenle o sorunlarn ksa zamanda zlmesi ve sonra isizlie eilinmesi gerekli.
Trkiye, 2006 ylna girerken sanki zmne ok yaklam gibi olduu enflasyonda da ipin ucunu yeniden kard. 2006 ylnn balarnda yzde 8'lere kadar gerilemi olan reel faiz yeniden yzde 10'un zerine km durumda. Gerek yksek enflasyon gerekse yksek faiz bte dengesini zorluyor. Ve iin en kts 2007 ylnn ilk aylarnda faiz d nakit dengesi neredeyse yln tamam iin planlanan miktarn yzde 60'na yakn ak veriyor. Eer bte dengesi elden karlrsa o zaman ne enflasyonu ne de faizi tutmak mmkn olmaz. Ve gemiteki ksrdng yeniden balar. Yani enflasyon ykselir, bte giderleri ona uyarak ykselir, borlanma gerei artar ve faizler ykselir. Sonra bu sre en batan tekrar balar.
Trkiye, imdilik dorudan yabanc sermayenin ve scak parann ilgisiyle cari an kolayca finanse ediyor ve zelletirmeler sayesinde de bte an kapatyor. Ne var ki bu bak srt denge, AB ile iler terse dnerse bozluverir. Onun iin bu  temel ekonomik sorunu, ncelik cari denge ve bymede olmak zere, en fazla iki yl iinde zp dzle kmamz gerekli grnyor. Bu yl seim yl diyerek kaybetmemek ok nemli.