 Dudak m okumal yoksa karndan m konumal?
Demokratik alm TBMM'de grlrken MHP lideri Devlet Baheli'nin konumas srasnda Babakan Tayyip Erdoan yanndaki Milli Eitim Bakan Nimet ubuku'ya eilerek bir eyler fsldam sonra da azn kapatarak konumaya devam etmiti.
Babakann dudak hareketlerini inceleten MHP de Erdoan'n szlerinde hakaret ieren unsurlar bulunduu sonucuna varnca dava amaya karar vermiti.
Dudak okuma krizi, daha sonra eitli demelerle srd.
Erdoan doal olarak MHP'nin giriimini alaya ald ve gazetecilerle konuurken "Baheli ve ekibi niyet okumada olduka kabiliyetliler" dedi.
Erdoan'n dudaklarndan kmayan szlerini dava konusu yapan Baheli ise doal olarak yksek sesle sylenen bu szlere de takld ve yle konutu:
- Gerekten bu cmle dorudur. MHP kimin hangi niyette olduunu yksek nsezisiyle fark ediyor ve milleti de bu manada uyaryor. Sayn Babakan'n niyetinin ne olduu ok aktr, Trkiye'yi 36'ya blmektir.
Baheli, "domuz gribi salgnyla ilgili nlem alp almadklar" sorusuna karlk olarak da "Hibir nlemimiz yok. Domuz gribinin olduuna da inanmyoruz. Her ey Cenab- Allah'n takdiridir" yantn verdi.
Aslnda bu "Dudak okuma" meselesi son dnem Trk siyasetinin kronik kriz konular arasndadr.
Google'n kozmik belleinden iki alnt ile gemi dudak okuma krizlerinden ikisini hatrlataym.

ki benzer olay
rnein 27 Mart 2003 tarihli yazsnda Enis Berberolu Hrriyet'te unlar yazm:
- CHP Lideri Deniz Baykal ile Genelkurmay Bakan Orgeneral Hilmi zkk'n 23 Nisan boykotundan sadece saatler ncesine rastlayan scak sohbeti hakknda rivayet muhtelif... Bir TV kanal dudak okuma yntemiyle yakaladn ileri srd diyalou yaynlad, gazeteler alnt yapt. Hemen ertesi gn Deniz Baykal, ardndan Genelkurmay yazl aklamayla siyasi ittifak izlenimi yaratan haber/yorumlar kesin dille reddetti.
2001 Martnda da Kemal Dervi'in cep telefonu ile yapt konuma, Kanal D haber kameraman tarafndan grntleniyor ve kayda alnan konuma dudak okuma servisi tarafndan deifre edilerek, Kanal D tarafndan yaynlanyor. Kemal Dervi yalanlyor ama dudak okuma kaynakl haber Kanal-
D'den bir gn sonra Milliyet'in manetine de tanyor.
12 Mart tarihli Milliyet'in "Ombudsman" sayfalarnda ise okurlar, Milliyet'in haberine yle tepki gsteriyor:
- Bu tr hafifliklere son verin... Kiilerin zel konuma hakk olduu gibi, telefonlarnn dinlenmesi de yasal deildir. Bence kamunun bilgilendirilmesi hakk istismar edilmitir. Haberci, sorumlulukla hareket etmeli.
Milliyet'in o dnemdeki okur temsilcisi Yavuz Baydar, Milliyet'te her naslsa kalm bu tr okurlara hak veriyor ve bu tr yntemleri "riskli" iln ediyor, ek olarak Basn Konseyi Bakan Oktay Eki'nin u szlerini aktaryor:
- Gazeteciliin meru haber toplama alannn ve ynteminin dna kan bir uygulama. Bu, yapana kredi kazandrmayan, takdirden ok eletiriyi davet eden yanl bir gazetecilik uygulamas.

Karndan konuanlar
Dudak okuma (ngilizcesi Lip Reading veya Speech Reading) btn dnyada iitme zrller tarafndan kullanlan bir yntem aslnda. Televizyon dizilerinde ise (rnein Mission Impossible'de, CSI'da) bu yntemle cinayetler zlr.
Son olarak bir baka Amerikan televizyon dizisinde de (Lie to me) yzdeki kaslarn hareketinden kiinin doru mu yalan m syledii anlalyor.
Trk siyasetinin iitme deil ama diyalog zrl kadrolarnn bara ara birbirlerini aalamalar yetmezmi gibi imdi de birbirlerinin dudaklarn okuyup "Bana hakaret ettin" demeleri, insanlk iin kk olsa da onlar iin byk bir adm olsa gerek.
Bakarsnz bir gn de "Karndan konumak" diye de bilinen "Ventriloquism"in yansmalarn grrz Trk siyasetinde.
Aslnda bu dudak okumaktan daha fazla rabet grebilir.
rnein muhalefette olduklar iin baz konularda iktidarla ayn dnseler bile karnlarndan farkl konuanlar, Orhan Boran'n Yuki'sinden ok mu farkldrlar ki? 