Bu hafta sizlerle, 2009 ylnda dikkatimizi eken gelimeleri paylaacam.  Bunlarn banda da d politika geliyor.
Zaman zaman geriye bakp, bugnk gelimelerle karlatrma yapmak gerekiyor. O zaman, yaadmz  deiimleri  ve bunlarn yararl m, yoksa zararl m olduunu ok daha iyi anlayabiliyoruz.
Bugn sizleri, ite bu niyetle gerilere gtreceim ve birlikte yaadmz  eski gnlerle bugnleri karlatracam.
40 yl akn sredir, Trk d politikasnda ne gibi yaklam farklar oldu? Ne tip krizlerde, nasl tepkiler verdik? Uluslararas sorunlarda nasl bir pozisyon aldk? D politikaya ynelik, ancak tamamen bizi ilgilendiren  krizlerde ne yaptk?
Bugn nasl tepkiler veriyoruz?

Washington ne derse onu yapardk...
nce, uluslararas konulara bakalm.
1970-80lerde, hatta bir oranda 1990larda da, Trkiyenin d politika uygulamalarnda gz hep Washingtonda olurdu.
Souk Sava dnyay, iyiler (yani Bat kamp) ve ktler (yani Kominist blok) diye ikiye blmt. Onlar ne yaparsa kar klr, biz ne yaparsak alklanrd.
Dorusu  iler ok daha basit ve kolayd.
Uluslararas krizlerde, Ankara fazla kafa patlatmazd. Washingtona baklr ve kampn lideri ne yana iaret ediyorsa, o yana oy verilir veya ona gre tutum alnrd.
Ankarann rahatn ilk nce, 1974 Kbrs harekat bozdu.
Trkiye ilk defa, askerini snr dna gnderdi ve daha da nemlisi, ilk defa iinde bulunduu kampn genel yaklamna ters dt. Kampn  lideri ABD tarafndan cezalandrld ve yine ilk defa, Trkiye kendi d politikasn kendi bana oluturma srecine girdi. Artk bat dnyas ile ters dlyor, elikiler douyordu.
Ankara, Kbrs konusundaki bu elikileri  dengeleyebilmek iin, uluslararasndaki dier krizlerde Washington ve Brkselin suyundan hi kmamaya zen gsterdi.
Ne Filistin ile ilgilendi, ne blgesel konular, ne dier mslman lkelerin sorunlaryla... Trkiye iin varsa, yoksa Kbrs idi. Herey bu sorunun etrafnda ksr bir dngye kilitlenmiti.

lk defa, kuvvet kullanmann keyfi duyuldu
Bu durum, 1990lardan itibaren deiti.
Duvarn ykl, Sovyet mparatorluunun dal, yani Souk Savan bitiiyle, iler ok zorlat. Daha dorusu, d politikada i baa dt...
te bu dnemde, farkl bir Trkiye dodu.
Kbrsta kuvvet kullanp adann nemli bir blmn sahiplenmek, ardndan  patlayan ASALA terr rgtnn Ermeni sorununu gndeme getirmesi ve bu yetmiyormu gibi, birde PKKnn, yine silahla  Krt Sorununu demesi, Trkiyeyi silah gcne  gvenen, gerektiinde silah kullanan, ne kadar gl bir ordusu olursa, istediklerini o kadar daha kolay kabul ettirebileceine inanan bir lke konumuna oturttu.
2000li yllara kadar, Trkiye hem kendi i sorunlarn, hem de Kbrs, Yunanistan, Suriye, Ermenistan, Irak gibi blge lkeleriyle sorunlarn hep silah tehdidiyle zme eiliminde grnd.

Ordu, Atina'ya...
Asker, am'a...
Ne zaman bir gerilim olsa, ne zaman Yunanistandan tepki gelse, sokaklardan hemen ayn sloganlar duyulurdu: Ordu, Atinaya...
in ilgin yani, bu arlardan asker de memnun olur ve Emir verilsin, derhal gereini yaparz. Biz emir kuluyuz! gibilerden, topu siyasetilere atan bir tutum taknrd.
Kriz derinletiinde Egeye gemiler alr ve Trakyaya tanklar sevkedilirdi.
Bir sre sonra ise, herkes klasna ve evine dnerdi.
Suriye ve Irak ile de ayn senaryolar uygulanrd.
PKK ve Su sorunu, bu iki  lkeyle bizim srekli krizde  kalmamza yol aar ve her byk krizde sokaklar yine Asker ama... Saddamn haddini bildirin... sloganlaryla nlard. Kimse, TSKnn istenen ii  yerine getirip getiremeyeceini bilmez, Siyasetiler ve Asker de, byle bir giriimin nelere mal olabileceini anlatmazlard.
lgin bir oyun oynanr... Krizleri silah tehdidiyle zebileceimiz inanc giderek  yerletirilirdi.
te, bugnlere byle gelindi...

Bugn, tam tersi bir yaklam var
Bugnk genel yaklam ve krizleri zme yntemi tmyle deiti.
Gayet tabii, uluslararas ortam da deiti. Artk g tehdidi eskisi gibi,  kullanlmyor. Uluslararas dengeler ok daha farkl. Ancak, btn bunlara ramen, Ankarann hem kendi sorunlarna, hem de uluslararas  sorunlara yaklam ok deiik.
Artk srtme, kriz trmandrma veya silah tehdidi bir yana braklm durumda. Tam aksine, diyalog, kar taraf anlama abas n plana alnyor.
Ermenistan, Kuzey Irak, PKK, Suriye, Yunanistan ile sorunlar zmek iin sadece anlay ve diyalog kullanlyor.
En ilginci, artk Ankara tehdit etmiyor.
Artk, uluslararas ve blgesel gler bambaka ve ok daha salkl bir Trkiye yaklam ile kar karya...