SVRELLER referandumda minareye "Hayr" dediler ya, kyamet kopuyor. Karara din ve ibadet hrriyetinin ihlli iddiasndan insan haklarna saygszlk sulamasna varncaya kadar dnya kadar tepki yayor.
imdi, elimizdeki ineyi nce kendimize batrp drste konualm ve belki ucuz bir benzetme olacak ama bir sorunun cevabn tahmin edelim: Trk vatanda olmayan ve Trkiye'de geici ikamet izniyle kalan Avrupal Hristiyanlar yeni bir kilise ina etmek isteseler, bir de an kulesi dikmeye kalksalar ve bu teebbs referanduma gitse kacak karar ne olur?
Sonu bellidir; yzde doksandan fazla bir ounluk "Hayr" der. Hatt an kulesini bir tarafa brakn, yeni bir kilisenin ina edilmekte olduu haber alnd anda kyamet kopar, "Misyonerler aramzda cirit atyorlar" nidalar byk ihtimalle fiil eylemlere dnr ve proje nnda durur.
Ve, yine ak konualm: Trkiye'deki gayrmslimler ibadethaneleri bakmndan her trl zgrle sahip midirler, hayr! an kulesi inas zaten yasaktr, hatt Osmanl devrinden kalma baz uygulamalar, mesel an sesinin dardan iitilmesinin nlenmesi eklindeki tuhaflklar hl gndeme getirilmektedir. Hristiyan cemaatin harap bir kiliseyi tamir etmek istemesi hlinde uygulanacak brokratik ilemler, bazen Hazreti sa'nn ektii azbn bile birka misli olabilmektedir.

MEZARLARI BLE KAYIP

Gayrmslim mezarlklarnn vaziyetleri de iler acsdr. stanbul yahut zmir gibi byk ehirlerde bakmn cemaatin stlendii Hristiyan mezarlklarn prl prl ve dzenli olmalarn nemsemeyin, bunlar bir imparatorluun bakentindeki mirasn devamndan ibarettir ama Anadolu'daki Hristiyan mezarlklar oktaaan talan edilmilerdir, talar bile kaybolmutur; hatt asl Trk, dinleri Ortodoks olan Karamanllar'dan bile, stanbul'daki Balkl Rum Kilisesi'nin avlusunun zeminine denmi mezartalarndan baka bir eser kalmamtr.
Btn bunlarn zerine, bir de baz agzl mteahhitlerin gayrmslim mezarlklarna "residence" yahut "tower" kondurma meraklarn da ilve ettiinizde, tahribatn boyutunu biraz daha farkedebilirsiniz.

DYALOG BR MASALDIR!

Son senelerde moda olan "hogr" yahut "dinleraras diyalog" gibisinden szlere ve hayl fikirlere de pek itibar etmeyin. Zira, hogr gemi asrlarda bu topraklara pek uramam, g hangi dine mensup olann eline gemise dierini ya ldrm yahut ldrmese bile srndrmtr. Arivde eski asrlardan kalan belgeleri gzden geirdiinizde, gemite " dinin bar ierisinde birarada yaadklar" iddia edilen mahallelerde cemaatlerin birbirlerinin gzn oymaya altklarn, imamn papazdan, papazn hahamdan, hahamn da her ikisinden yakndn ve birbirlerini yediklerini grrsnz.
svire'de yaplan referandumdan sonra bizde birilerinin kp "stanbul'da 90 ksur Ortodoks kilisesi var ve bunlarn hepsi ak. Biz onlara her trl ibadet kolayln salyoruz ama minareye bile kar kyorlar" demelerine de pek bakmayn. stanbul'da geri ak olan ok sayda kilise vardr ama bu kiliselerin papaz da, cemaati de yoktur. Cemaat seneler nce zaten gitmitir; kanunlar din adamlarnn Trk vatanda olmalar mecburiyetini getirdii ve Ruhban Okulu'nun kapal olmas yznden papaz yetimedii iin gayrmslim ruhn says artk yok denecek kadar azdr ve ok deil, onbe-yirmi sene sonra kiliselerde cenaze kaldracak papaz bulunamayacaktr.
Btn bu yazdklarm sizleri hiddetlendirebilir ama iin asl ite budur. Dolaysyla, svire'ye minareye kar kmas yznden veryansn etmeden nce, kendi kendimize "Biz ne yapmtk?" diye sormamz ve ineyi hafife yine kendimize dokundurmamz gerekmektedir.