Trkiye'ye Amerikan fzeleri mi geliyor?
ABD Bakan Barack Obama, Babakan Tayyip Erdoan ile grmelerinin ardndan gazetecilerin karsna geti ve dier pek ok konunun yansra, fze savunma sisteminin Trkiyeye yerletirilmesi ihtimalini ortaya atverdi.
Bir sredir kuliste konuulmakta olduu bile dorulanmayan bu konunun ABD Bakan tarafndan byle ulu orta almas elbette Ankarann tercihi deildi.
George Bush zamannda gelitirilen ve Rusyann sert tepkisine yol aan fze savunma sistemi, Obamann ibana geldikten sonra, Rusya ile ilikileri gelitirmek erevesinde iptal ettii projelerden biriydi.
O kadar ki, bu sisteme topraklarnda yer vererek ezeli dmanlar Rusyaya kar koruma kazanacaklarn dnen Polonya ve ekya yneticileri, ABDnin bu projeden vazgetiini gece gelen telefonlarla renmiler, lkelerinde siyaseten skntya dmlerdi.
Bush dnemi Vaingtonu, fze savunma sisteminin rann muhtemel nkleer programna kar koruma salayaca gerekesini ne sryor, ama neden radar ve fzelerin dou Avrupada konulanacan bu tezle aklayamyordu. Rusya buna o kadar tepkiliydi ki, cevap olarak Baltk blgesindeki Kaliningrada yeni fzeler yerletireceini duruymutu.
Obamann dou Avrupa tercihinden vazgetiini aklamas, Rusya ile ilikilerinde gerekten dnm noktas oldu. ler o kadar geliti ki, Rusyann Ankara Bykelisi Vladimir vanovskynin geenlerde Radikalde dikkat ektii zere, artk Afganistandaki Amerikan askerlerine malzeme tayan uak ve trenlerin bir ksm Rusya zerinden geiyor. Deiim inanlacak gibi deildi.
Dahas, vanovsky,  tam da Erdoan- Obama grmesi ncesinde Akam gazetesine verdii demete, Moskovann fze sisteminin Trkiyede konulanmasna kar kmayabileceini sylemiti.
unu hatrlamak gerekiyor: 1960larn banda dnyay bir nkleer savan eiine getiren, Berlin duvarn rdren, souk sava trmandran Fzeler Krizinin bir tarafnda Kbadaki Sovyet fzeleri, dier tarafnda Trkiyedeki Amerikan fzeleri vard. Amerikann Trkiyeye Sovyetleri vuracak nkleer fze yerletirmi olduundan Trk hkmetinin ne kadar haberli olduu bugn dahi tam bilinemiyor. nk o zamanki Kennedy ynetimi, Moskova ile Jupiter fzelerini Trkiyeden ekme pazarl yaptndan Ankarann haberi olmamt.

Ne yapmamak gerekir?
lk aamada akla gelen Trkiyenin bu iin uzanda durmas olur, doal olarak. zellikle proje bir Trkiye-ABD ikili projesi olarak teklif ediliyorsa, teekkr edip geri evirmek en akllcas olacaktr.
Obamann fze sistemini amadan nceki cmlesinde NATO yesi lkelerin birbirini savunma zorunluluundan sz etmesi, bunun bir NATO projesi olarak tartlm olabileceini gsteriyor.
Eer fze savunma sistemi bir NATO projesi olarak gndeme geliyorsa, ki bu durumda kararlar oy birliiyle alnd iin Trkiyenin de olumlu oyu gerekiyor, o zaman nimetin ve klfetin nasl paylalaca, yetki ve sorumluluun nasl kullanlaca konusu ne kar.
Fze savunma sistemi, bilindii kadaryla uyar radarlar, hedef radarlar ve fzeler gibi unsurlardan oluuyor.
Yine anlald kadaryla, fzesavar fzelerin ABD bata olmak zere bu kapasiteye sahip NATO lkelerinin karadaki rampalarda deil, denizlerdeki rnein Akdeniz, Hint Okyanusu gibi- sava gemilerinde tutma  ihtimali var.
Bu durumda baz radar slerinin bir NATO kararyla ve NATO projesi olarak Trkiyede kurulmas, eer bu kez (daha nce Vaington-Moskova rneinde olduu gibi bir) rekabetin arasnda kalnmayacaksa, bu tartlabilir.
Byle bir ihtimalin Trkiye gibi kendi nkleer silah olmayan ve iddial nakil (enerji dahil) projelerine girien bir lkeye ne gibi ek koruma getirecei, baka ne tr siyasi, askeri, teknolojik faydalar salayaca zerinde o zaman durulabilir.
O durumda bile bu proje, halka iyi anlatlmal ve bugn yaadmz Krt alm projesinde doru dzgn yaplamayan- ikna sreci iletilmeli.
Trkiyenin geldii dzey, 1950-60lardaki filmi yeniden grmeye, kendisini bakasnn kavgas iinde bulmaya msait deil.
Herhalde Obamada, Bushun yaad 1 Mart 2003 okunun benzerini yaamak istemeyecektir.