'Dersim mant'
Mesut Ylmaz, 1992de Hasan Cemal ile yapt bir rportajda, Krt meselesine yaklamda, ezip gemek anlayn Dersim mant diye adlandrmt (Hasan Cemal, Krtler, s.55). CHP, Krt meselesine bu yaklam tamamen reddeden Krt raporunu 20 yl nce hazrlam olmakla vnyor. Gelinen noktada, Onur ymenin, Meclis konumas eletirilecekse, Dersim mantna geri dnlmesi asndan iddetle eletirilmeyi hak ediyor. Dahas, bu sadece CHPnin deil, Trkiyenin gelip dayand bir byk savrulu, demokratikleme imknlarnn daralmas asndan son derece kayg verici bir durumdur.
Bu derece vahim bir tablo karsnda, konuyu CHPyi keye sktrmak iin, Alevilerden zr dileme gibi bir yere getirmek bile, meseleyi hafife almak olur. Mesele, Alevi vatandalar, Tuncelileri incitmek deil, demokrasi anlaynda gerileme meselesidir. Konunun  yakn tarihi yeniden okumak taraf da fevkalade nemlidir. Atatrk dnemini de, ncesi ve sonrasn da eletirel biimde yeniden gzden geirmeksizin, demokratiklememiz imkn yoktur. 
Ancak, bu yeniden okuma, derinlemesine ve ok ynl olmad, semeli okuma mant ile yapld takdirde, demokratikleme imkn sunamaz. Dersim olaynda, bir insanlk trajedisi boyutu kukusuz sz konusudur, ancak mesele sadece bir isyana kar alnan tedbirin maksadn aan boyuta ulamas deildir. Krt isyanlarna kar izlenen politikann maksadnn kendisi de tartlabilir. Cumhuriyetin ilk dneminde, Krt isyanlarnn iddetle bastrlmas siyasetinin, yeni ulus-devletin gvenliine ilikin bir yan olduu dorudur. Ancak, bu siyasetin, sorunu, Trkletirme siyaseti erevesinde zmek gibi bir yan da vardr. Cumhuriyet siyasetini belirleyen temel unsurlardan birinin, bir etnisiteyi yok etmek deil, blgedeki feodal yapy zmek, modernletirmek, seklerletirmek olduu da dorudur. 
Ancak, olay Kemalist yazarlarn iddia ettii gibi sadece bundan ibaret deildir. Zira, bu hedefin baarlamad noktada CHP iktidarnn, feodal yap iinden ittifaklarla yoluna devam etmeyi tercih ettii de inkr edilemez bir vakadr. Trkiyede sosyalist sol, zamannda bunu mesele yapmtr. Bir rnek olarak, smail Beikinin Cumhuriyet Halk Frkasnn Tz ve Krt sorunu (Komal Yaynlar, 1978) kitabna bakmanz neririm.
CHPnin bu politikasnn bir adm tesinde, Trkletiremediini, slam dairesinde zmek siyaseti vardr. Ben, Beikinin analizlerine sonuna kadar katlan biri deilim, ama ayn kitabnda, olayn bu eie gelmesine dair yorumlar da var. Tabii, onun szn ettii MSP dnemi. Malum, ondan sonra, Krt meselesinin panzehiri olarak Mslmanlk siyaseti, bata 12 Eyll olmak rejimi politikalar olmak zere ok yol kat etti. 
Yanl anlalmasn, Krtlerin u veya bu politika ile srekli aldatlmaya alldn da sylemiyorum. Ancak, bu siyasetlerin hepsinin meseleyi zmek adna u veya bu basklama siyasetlerine, o siyasetlerin de hep u veya bu tepkilere neden olduunu grmeden bugnk tabloyu anlayamayz diyorum. Tam da bu nedenle, bu mesele ayakst projelerle, oldubittilerle zlemez diyorum. nk, kar karya gelmelerin tarihi derindir ve ok uludur. ktidarn muhalefeti, muhalefetin iktidar keye sktrmak iin azna geleni sylemesi, iinde bulunduumuz savrulu sarmaln douruyor. 
Bu sarmal iinde asl tehlike, akl pekl barcl, demokratik zmlere yatabilecek kamuoyunun, vatandan, u veya bu tarafta, birbirinin gzn oyacak bir vatan mdafas cephesine yazlmaya balamasdr. Evet, demokratikleme tam bir yeni tarih okumasn gerektirir, ama bunu hakkyla yapamazsanz, Dersimin yanna anakkaleyi eklemek kolaylar, Dersim mant ortal kaplar.