rann nkleer belirsizlii

Geen hafta stanbul Politikalar Merkezi adl dnce kuruluunun dzenledii rann Nkleer Program balkl konferansta uzmanlarn vard sonulardan biri uydu: ran son yllarda yapt almalar sayesinde, ilerde bir atom bombas retebilecek nkleer yetenee sahip olma noktasna giderek yaklayor. Ancak rann o aamada dahi, bir nkleer silah retmesi ve hele bunu kullanmaya yeltenmesi olasl ok zayf...
rann nkleer almalarn ok yakndan izleyen ve bu konuda hkmetinin de danmanln yapan bir Avrupal uzman (isminin aklanmamas kaydyla) yle konutu: Btn tespitlerimiz, rann istedii takdirde bir nkleer silah retmeye yarayan teknolojiyi gelitirmekte olduunu gsteriyor. Ama bence ran nkleer silah denemesi yapmayacak, byle bir silah da imal etmeyecek. Halihazrda ran, nkleer belirsizlii ara olarak kullanarak dnyay artmay ve merak iinde brakmay yeliyor. Bomba retecek kapasiteye sahip olduu zaman da, bunu bir siyasi kart olarak kullanacak. Tahrandaki rejimin stratejik amac budur...
Dier birok uzmann da katld gre gre, ran bu sayede hem bir caydrclk gc kazanm olacak, hem de zellikle blgede byk bir nfuz elde edecek...

Nasl angaje edilir?
Konferansta geni mutabakat salanan dier bir husus da, rann atom silah retecek duruma gelmesini nlemek iin en iyi yolun, onu bsbtn kkrtacak yaptrm, bask gibi politikalar uygulamak yerine, kendisini angaje etmek ve mzakereleri srdrerek onu etkilemeye almaktr.
Bu imdiye kadar uluslararas topluluun da benimsedii bir stratejidir. Ancak rann, yaplan eitli nerileri reddetmesi, meydan okuyan bir tavr taknmas, bu konudaki umutlar kryor, zellikle ABDnin ve baz mttefiklerinin sabrn tketiyor.
Nitekim Washingtonun Ahmedinecad ynetimine verdii sre (deadline) nmzdeki hafta bitiyor. Sonra ne olacak? Eer Tahrandan son dakikada yeni bir iaret gelmezse, ABD, BM Gvenlik Konseyinden yeni ar yaptrmlar iin bir karar kartmaya alacak.
Byle bir karar kartmann kolay olmayaca ak. zellikle in buna taraftar deil. Konu, Gvenlik Konseyi yesi olarak Trkiyeyi de son derece zor duruma drecek.
Kald ki, gene konferansta belirtildii gibi, yaptrm politikas, Tahrandaki rejimi, giritii nkleer servenden vazgeirtmeyecek. 

Sonu ne olur?
Dnk New York Timesta kan bir yazda, olas bir yaptrm uygulamasnn sadece Ahmedinecad ynetiminin deil, ayn zamanda randaki devrim muhafzlar gibi radikal gruplarn iine yarayaca belirtiliyor. Gazeteye deme veren uzmanlara gre, byle bir durumda, zaten bir sredir muhalifleri saf d etmeye alan sertlik yanls gler, devlet kontroln tamamen ellerine geirebilecek.
Oysa Ayetullah Hseyin Ali Muntazarinin lmnden sonra randa demokrasi hareketi yeniden sokaklara dklmeye, muhalefet boy gstermeye balad.
Ahmedinecadn bu hareketi bastrmaya urat bir noktada, aslnda halk daha byk skntya sokacak olan yeni yaptrmlar ve basklar, olsa olsa rejimin daha sertlemesine ve nkleer krizin de daha derinlemesine yol aacaktr.