Avrupa virs

svire halknn -dier Avrupa halklar gibi- lkeye gelip yerleen yabanclardan ve zellikle Mslman topluluklardan pek holanmad biliniyor; ama bu duygularnn minarelere tahammlszlk derecesine varaca dorusu tahmin edilmiyordu.
Bu gerek imdi minare yapm yasan getiren referandumla aka ortaya kt.
Referandum sonucu, svire halknn geni bir kesiminin gznde, minare sorununun, ayrmcln bir sembol haline geldiini gsteriyor.
Bu sorunu halkoyuna sunanlar, bunun ehir planlamas ile ilgili olduunu istedikleri kadar iddia etsinler, referandumda evet diyenlerin ou, herhalde bir caminin bulunduu yerde bir de minarenin kurulmasnn kentin mimari grntsn bozaca dncesiyle bu yasa onaylam deil.
Bu kampanyay krkleyen partilerin pankartlar ve sloganlar, ayrca sanda evet pusulasn atanlarn ounun duygular, olayn siyasi bir anlam tadn ortaya koyuyor.
Gerekte bu evet Mslman topluluklara, onlarn inan ve geleneklerine, kltr ve yaam tarzlarna kar duyulan tepkilerin bir tezahrdr. Bu evet ayn zamanda ar milliyeti ve rk evrelerin, yabanc veya teki gz ile baktklar aznlklara kar duyduklar fkenin ve nefretin de bir gstergesidir.

Ezan, an, hazan...
svire gibi, kendi siyasi bnyesinde bir denge ve ahenk kurmay baarm olan, ok kltrl bir ulus grnmn veren, BM dahil, pek ok uluslararas kurululara ev sahiplii yapan bir lkenin, minare krizine yol amas bir paradoks olarak gze batyor.
ddia edildii gibi, konu ehir planlamasyla ilgili olsa bile, kilisenin yanndaki an kulesi gibi, bir caminin yannda bir minarenin yer almas, o btnl tamamlayan ve zenginletiren bir grnt, yani ayr bir gzellik vermez mi?
Trkiye byle grntlerden gurur duyan ve buna rnek gsterilen bir lke. Bunun en simgesel grnts de Ortakyde caminin, kilisenin ve sinagogun birbirine yakn yer aldklar blgenin fotorafdr. Bu zenginlik de ezan, an, hazan cmlesiyle yanstlmaktadr.
Cenevrede veya Zrihte byle bir grnt, sviredeki eitlilii ve hogry daha iyi canlandrmaz m?
Ama ne yazk ki, svirede siyasilerin ve halkn bir kesimi, Fransz Liberation gazetesinin kulland deyimle Avrupa virsne yakalanmtr. Bu, ayrmclk, tahammlszlk, yabanc dmanl, slam fobisi, poplizm virsdr.

Fransadan Danimarkaya
Gerekten bu virs, Fransadan Danimarkaya, Avusturyadan Hollandaya kadar ada ve demokratik olarak bilinen pek ok Avrupa lkesine yaylm durumda. Ar sac partiler bu duygular krkledike, halklar eitli vesilelerle (bazen iddet eylemleriyle) fke ve nefretlerini kusuyorlar. Sonuta bu lkelerde yaayan Mslman topluluklarda radikal dinci hareketler de gleniyor, kutuplama derinleiyor.
imdi bu referandumla svire de entegrasyon srecini zorlatracak olan byle bir radikalizasyonun yolunu ayor.
svirede yerleik sistem, referandumdan vazgeirmeye izin vermez. Ama referandum sonucunun zararl olaca hallerde uygulamaya konmasnn nne gemek de hkmetin, siyasetilerin, akl banda kurum ve kiilerin elindedir. Bu utandrc sonutan rahatsz olduklarn beyan eden yneticiler, imdi doru olan yapma sorumluluunu tayorlar.