Son sz liderlerde

Karar gn bugn! Eer Kopenhagdaki Kresel klim Deiiklii Konferansna katlan 194 lkenin liderleri ve st dzey temsilcileri anlaabilirlerse, ne l; anlaamazlarsa, insanlk kendi kaderine terk edilmek tehlikesiyle kar karya...
On gn nce balayan konferansta teknik ve siyasi dzeyde yaplan almalar, 2012 ylndan itibaren Kyoto Szlemesinin yerini alacak yeni bir antlama ynnde somut bir sonu vermedi. Evet, baz genel ilkeler zerinde aa yukar bir ortak gr ortaya kt ama tehlikeli boyutlar almaya balayan kresel snmay ve bunun yol aabilecei afetleri nleyecek nlemler zerinde kda dklebilecek bir mutabakat salanamad.
Konferansn bir fiyaskoyla sonulanmamas iin tek umut, bugn bir araya gelecek olan devlet ve hkmet bakanlarnda.
Liderler son dakikada bu konferans kurtarabilecekler mi?
Kimse bu konuda bir baarszln vebalini tamak istemez tabii. Bu nedenle, bir karar metni zerinde anlamazlarsa dahi, yuvarlak ifadeler ieren bir ortak deklarasyon veya bildiri yaymlayabilirler. O takdirde Kopenhagda yarm kalan almalar, nmzdeki yl Meksikada yaplacak konferansta srdrlebilecek.

Neden anlaamyorlar?
Kopenhag Konferans, kresel snmann yol aaca felaketin nne nasl geilecei konusunda, uluslararas topluluun ne kadar blnm olduunu aka gzlerin nne serdi.
klim deiikliine yol aan karbondioksit salmnn frenlenmesi konusunda herkes mutabk. Peki, hangi lkeler, ne oranda bu frenleme ilemine katlacak?
Bunda gelimi lkeler ile azgelimiler veya zenginler ile yoksullar arasnda derin bir uurum var. Gelime srecindeki lkeler, bu sorundan ABD ve AB yeleri gibi sanayilemi lkeleri sorumlu tutuyorlar. Onlarn gaz salmn yksek oranda azaltmasn istiyorlar. Buna karlk sanayilemi lkeler de, in, Hindistan, Brezilya gibi baz gelime srecindeki lkelerin kresel snmada byk paylarnn olduunu hatrlatyorlar ve dolaysyla bu lkelerin de gaz emisyonunu yksek oranda ksmasn talep ediyorlar.
Bunun kstaslar zerinde olduu kadar, oranlar ve dereceleri zerinde de ciddi uyumazlklar var. Yani kimse ekonomilerine ve ulusal karlarna zarar verecek rakamlara angaje olmak istemiyor.
Nihayet bir baka anlamazlk konusu da, zengin lkelerin, yoksul veya gelime srecindeki lkelerin yeni standartlarla uyum salamalar iin stlenmeleri gereken mali ve teknolojik yardmlarn miktaryla ilgili. Baz zenginlerin (AB, Japonya gibi) taahht ettii yardmlar fakirler ok az buluyor.
Ksacas, i rakamlarn belirlenmesine gelince, ayrlklar aka ortaya kyor. Bouna eytan ayrntdadr dememiler!

Trkiyenin tutumu
Kopenhagdaki almalara kalabalk bir heyetle katlan Trkiye adna Cumhurbakan Gl bugn liderler dzeyindeki oturumda bir konuma yapacak.
yle anlalyor ki, Trkiye kendisini gelime srecindeki lkeler kategorisinde gstermeyi yeliyor. Bylece gaz emisyonu orann yksek tutma ykmllne girmemi, ayrca mali ve teknolojik yardm alma hakkn elde etmi olacak.
Ancak bunun ne lde gerekleecei, Kopenhagdan nasl bir karar kacana bal. Eer bir karar kabilecekse tabii...