Cumhuriyet kurulduu yl okula balyor ahabettin Kocatopu. Beiktataki Ta Mektepte okuyan minik rencilerine, retmenleri, akan yldz, cesur yrekli adam manasna gelen ahap adyla sesleniyorlar. yle de kalyor. ahap Kocatopu Nfus kdmdaki adm deitirmeyi hep ihmal ettim diyor.
Bir sre nce Capital dergisinin verdii mr Boyu Baar dln alan Kocatopuya, 27 Mays 1960 darbesinin lideri Cemal Grsel de Topu diye seslenirmi ancak bu isim zerine oturmad; bakanl gibi...
1960 ve 1980 darbe dnemlerinin Sanayi Bakan olan Kocatopu, birincisinde 1 yl, ikincisinde ise ancak 5 ay bakanlk yapabildi. kisinde de istifa etti. Nedenini sordum. Kulama syledi, yazlmasn istemedi. Sizi darbelerin bakan olarak m hatrlayacaz? dediimde, Hayr, darbeler Trkiyenin gelimesini geciktirdi dedi.
Grtmz gn Tokatta 7 gen ehit dmt. Bunu sormasaydn keke, ok zgnm derken gz pnarlar doldu. Trkiye iin en byk hayalinin sosyal bar olduunu syleyen Kocatopu, gelecekte Trkiyenin yeniden inaasna katk salayacak Atatrkn ocuklar diye anlan 700 kiilik kadro iinde yer ald; devlet bursu ile gittii Belikada metalrji, ABDde ise seramik eitimi ald.
Smerbankta 5 yl mecburi hizmetini yaptktan sonra, 33 yl Trkiye  Bankasna bal iecamn genel mdrln yrtt. TSADn ilk profesyonel bakanyd, TSKin kurucu ilk bakanyd, Trkiye Eitim Vakf kurucularndand. Fabrikalar kuran, nesiller yetitiren bir kuaktan geliyordu...
Kocatopu syleimize balarken, bitirirken, arada sohbet ederken Toplumun karn, kendi karnn zerinde tutmak felsefesinin altn izmemi istiyordu. Bana da bunu yapmak der!
mr Boyu Baary neye balyorsunuz?
Bir toplum iinde yaayan insanlar, toplum karn kendi karnn zerinde tutmaya almaldrlar. nsann kendi egosu da var, almaldr diyorum. Byle dnmek iin ocuklara ilkokuldan eitime balamak gerekiyor.

Siz bu eitimi mi aldnz?
Bu eitimi aldm, yaammdan aldm. lkokul 2. snfta stiklal Savan yaadm. stanbul Boaz igal kuvvetlerinin gemileriyle dolmu, sokaklarda yabanc askerler... nsan bu fena yapyor. Rahmetli bykannem cuma namazna gider, camide Mustafa Kemal uray ald derdi, gazete yazmazd.

Sizinle 1930larda snavla yurtdna gnderilen 700 gence Atatrkn ocuklar dendi. Mustafa Kemali grdnz m?
Atatrk, Galatasaray Lisesinde okurken bizi ziyaret etti, elimizi skt. Bu etki hayatm boyunca hi kaybolmad. Liseyi bitirince, stanbul Teknik niversitesine girdim. O yl, yurtd burs snavlar ald. Yaplan imtihan kazandm, Belikaya metalrji tahsiline gitim. Bu da benim iin Atatrk ba. nc snftayken Belikay Almanlar istila etti. stila srasnda insanlarn ektii ac yaadk. lkemize dndk. Bizi Amerikada eitime gnderdiler.

i altran solcu olmaz
Belikada dnyann en vahi dnemini, faizmi yaadnz. Bu durum siyasi grlerinizi etkiledi mi? Neden solcu olmadnz?
Ksa bir sre, grdk. Eitimimi tamamladktan sonra lkeme geleceim ve girip bir fabrikada iileri altracam. ii altran insan solcu olamaz. veren Sendikalar Konfederasyonunu kurdum, bakan oldum.

Batdan kapitalizmi getirdiniz, demokrasiyi getiremediniz. Galatasaraydan arkadanz Kra, Bizim kuak grevini yerine getiremedi demiti.
nan Kra ok severim, doru diyor. Demokrasi bakmndan iki ey gryorum: Dou-Batdaki yerleim zellii. Aclar yayoruz. Osmanlnn paralan srasnda, Dou-Bat arasndaki gelimilik farkll giderilmedi.
kincisi laik bir devlet olmamza ramen maaalesef biz, slam dininin yrtcs bir devlet olduk. Dier dinleri serbest braktk ama slam dininin hakimi olduk. Camiler, hocalar devlet tarafndan idare ediliyor, bu laiklik deil. Trkiyede ok fazla din ebekeleri var: Alevilik, Snnilik... Bunlar tabandaki cahil tabakann ynetimi bakmndan ayr bir zm istemekte...

Sizin sepetiniz dolu, Dersimi; eyh Said syann grdnz. Krt isyanlarn nasl deerlendirirdiniz?
ocuktum o zaman. O devre, bu olaylara bu kadar deer verilmezdi. Cumhuriyet yaylrken baz eyler eksik yapld gibi geliyor bana. Hepsini sylememe imkn yok. O zamanlar, ileride olabilecekleri grmeliydik.

Bugn 7 gen ehit oldu...
Bu soruyu sormayn, ok zgnm, zm de zor. Obama bile bunu sylyor yaklam lazm. Ancak yaplmas zor bir i.
Babakanmz yapmaya tecrbe etti. Kafasna byk sopalar halinde vurulduunu grd. Kk ocuklar ellerine ta vererek sokaklara karan grup, yalnzca PKK deil, PKK ile DTP birlemi duruma geldi. Halbuki iktidar DTP ile birlikte bar hayallari kuruyordu. Bugn ok laf m konutum, bunlar ackl eyler...

Diyelim ki bugn yaplmak istenen bir demokrasi alm; bugn bunu yapmaya kendini muktedir gren parti, slami referanslar olan bir parti. Ortada bir eliki yok mu?
Bir taraftan ABye girmek istiyoruz, te taraftan etrafmzdaki lkelerle yaknlk kurmaya alyoruz. Avrupann endielerini anlyorum. Ancak Trkiye de blgesinde bu nedenle nem tayor. Osmanl devletinin eski grevini bugn Trkiyenin yapmas gibi bir olay...

 

NFUS 60 MSL ARTTI
Kocatopu, son krizde Cumhuriyet tarihinin isizlik rekorunun krlmasn yle deerlendiriyor:
En nemli sorun ok ocuk. 1920-1930larda Trkiye nfusu 10 milyonlarlardayd.
Avrupa nfusu o gnlerden bugne bir misli artmam, Trkiye 60 misli artm. Burada ekonomik
refah artmyorsa sulu devlet mi? Ama 3 ocuk diyor...


Fotoraf ekilirken,Papyonsuz bugn beni tanmayacaklar diyen Kocatopu, en son kravat lisedeyken takt.

Ekonomiye da ak model gerek
Gelelim TSADa...
Sanayi Odasnn dnda patronlarn kuruluu gndeme geldi. Vehbi Bey benim TSADa girmemi istedi. yi ama ben patron deilim. Dedi ki Sen ok byk bir irketin yneticisisin. Senden byk Trkiye  Bankas var. ki sene sonra da bakan yaptlar.

TSADn misyonu farkllayor mu?
TSAD, hkmete mesaj verebilmeli. Hareketlerini takip edip gr verebilmeli, bence en nemli grevi bu. Bunun yannda kendi yeleri arasnda yol gsterici telkinlerde bulunmal.

Trkiyede en son Ford fabrikas kuruldu. Sanayileme niye durdu?
Soru doru da zor! iecamda Paabahe yegane cam reten fabrikamzd. Pencere cam yaplmyordu. 1957... Avrupaya gitim, hibiri bizimle birlikte burada fabrika kurmak istemedi. leri ellerinden gidecek. ki ay Rusyada kaldm. Onlardan teknoloji transfer ettim, fabrikay kurdum... Trakya Cam kurduk. iecam, Rusyada 6 tane byk fabrika kurdu. Votka ve bira iesi yaplyor. Buradan ie gnderme masraf byk. Bulgaristana fabrika kuruldu. Trkiyede fabrika kurulmuyor ama darda kuruluyor. Yine Trkiyeye byk fabrikalar kurup civara ihra etmek mmkn.
Trkiye sanayileme dnemini nasl kard?
Politika dengesizlikleri... Politika d ortaklar en ok etkileyen faktrdr. Sylemeyeceim eyler. Kabahatimi kabul ediyorum.

Bugn sanayileme politikas n grseniz, neler nerirsiniz?
Rekabeti sanayi. Rekabete girebilmek iin ithalat-ihracat dengesi nemli. Da ak bir ekonomik model gerekiyor. Maalesef bizde ieride rekabette krclk oluyor. Ar-ge yok, fiyat rekabeti yaplyor.
1960 bakanlmda, greve geldikten 15 gn sonra ABD Bykelisi yanma geldi. ABDde metalrji okuduunuzu biliyorum. ki yldr hkmetinize bir projeyi anlatmaya alyorum ama muvaffak olamyorum. Bu proje Trkiyenin kalknmasna hizmet edecek. Siz burada demir elik retiyorsunuz ama yass elik yapmyorsunuz. Buzdolab, otomobil gibi retimlerin en byk malzemesidir. Ben size Amerikadan yardmlar getiririm diyor. Vehbi Beyi ve birka kiiyi alp byk sanayileri gezdik. Yardm yapmay kabul eden en byk firmay da gsterdiler. 500 bin dolar Trk hkmetine para gnderdiler. Vehbi Bey iin iine girdi, bu sanayi kuruldu. Bu gibi bir ok ey olabilir. Yeni teknolojilere yatrm yaplabilir.

 

Bir otomobilim bile olmad
1960tan beri oturduu evi hi deitirmemisiniz, yal almamsnz?
Benim yle param olmad, otomobilim bile olmad. ocuklarmn tahsillerine epey para harcadm. ki ocuumu okuttum, tercih ediyorum bunu.

TSAD Haysiyet Divan yesi olduunuz dnemde Korkmaz Yiit ile Trk Ticaret Bankas pazarlklarnda ad geen Kamuran rtkn istifas gndeme gelmi, siz de, Yargsz infaz yapmaya niyetinimiz yok demitiniz. Bu sznz rtke ben hatrlatmtm, kendisi de, Skysa atsnlar demiti. rtk bu aklamas zerine TSADdan ihra edildi. Bugn olsa ne yapardnz?
O devreyi hi hatrlamyorum. Politikaclara bakyorum bu kriter yok: Toplum menfaatini kiisel karlarnn zerinde tutmuyorlar.

Trkiye hayaliniz...
Sosyal bar. ocuk lmleri bitmeli. Politika olarak PKK bitmeli, DTP benzeri bir partiyle de ok iyi ilikiler kurmal, karlkl.

alma hayatndaki bar...
Avrupa nfusu yerinde saym. Nfusu hzl artan Trkiye vatandan doru drst yaatma gcn kaybetmi. Dmeye basp bunlar dzelemez.

Darbeler olmasayd Trkiyenin adalama projesi daha hzl ilerlemez miydi?
ok daha kolay olurdu. Geciktici oldu. Darbelere girmiyorum. 

Sizin dneminizde daha bir modayd, bamza gelen her kt olay d dmanlar ile aklarz. Katlr msnz?
 problemlerle alakal, darsyla alakas yok.

Siyasete hi davet aldnz m?
Hibir partiden teklif almadm, ben de aday olmadm.