60 yl sonra Karabekirin gnleri

Kazm Karabekirin 1902-1948 yllarn kapsayan Gnlklerinde Atatrkn Anadoluya geii ve Anadoluda silahl Milli Hareket fikrinin nasl olutuunu anlatan ok nemli veriler var. 

Kazm Karabekirin Gnlkleri yaymland, iki cilt, 1500 sayfa... 1902-1948 yllarn kapsayan Gnlkler, Karabekirin dier kitaplar gibi, Milli Mcadele ve Cumhuriyet tarihinin en nemli kaynaklarndan biri niteliinde. YKY, Karabekirin btn eserlerini yaymlyor.   

Gnlk notlar, hatralardan daha gerekidir. nk hatralar sonraki tecrbelere ve iinde yaadmz zamann etkilerine gre revize ederek yazma eilimi gldr. Gnlkler ise, olayn yaand gn yanstr. Karabekirin Gnlkleri bu bakmdan yakn tarihimiz iin en nemli kaynaklardan biridir.

Cumhuriyet yazar Sayn Alev Cokunla bir tartma yaamtk: Ama Hangi Atatrk adl kitabmda, kaynaklara dayanarak, Atatrkn 1919 Nisannda Anadoluya geme karar verdiini yazmtm. Cokun bunu eletirerek Ocak 1919dan itibaren Atatrkn Anadoluya geme hazrlklar yaptn yazmt.

Karabekirin Gnlklerinde hem bu konuda hem Anadoluda silahl Milli Hareket fikrinin nasl olutuunu anlatan ok nemli veriler var.

Karabekirin zaferden sonraki muhalif yn konusunda da Gnlklerde nemli notlar gryoruz. Aada bu iki konuda Gnlklerde Karabekirin yazdklarndan baz zet alntlar aktaryorum:

Anadolu karar

28 Kasm 1918: stanbula vardk. Boazn tarafeynindeki ngiliz, Fransz bayraklar... Kararm tek da ba mezar oluncaya kadar uramal dedim...

1 Ocak 1919: Mustafa Kemal Paa-Harbiye Nezretine gemek suretiyle teekkl edecek kabinede i greceine kani... 

Ben- Mesele silahla hallolacak. Tek bile kalsam ylmayacam. Anadoluda bir milli hkmet kurmal. arka gidersem bunu yaparm.

23 Mart 1919: Mustafa Kemal Paann Ayan Reisi Ahmet Rza Bey kabinesinde Harbiye Nzrln kabul edecek vehile bir kabine, smete bile vazife var. Bana iae nzrln mnasip grmler. Bunu smet syledi.

11 Nisan 1919: Selamla gittim. Huzurda kabul buyuruldum. Gen kumandanlarn bir an evvel Anadoluya tayinini tekrar rica ettim. Silahlar toplanyor, felket dedim... M. Kemal Paay ziyaret ettim. Rauf Beyi bulamadm. Kemal Paa hasta yatyordu. Ameliyat yaptrm. Anadoluya geip fiili uramaktan baka are kalmadn syledim. Behemehl gelmelerini anlattm. Mnakaa ettik, neticede Bakalm, iyi olaym da ben de yle zannediyorum dedi...

Muhalif Karabekir

Karabekir, 12 Nisan 1919da Glcemal vapuru ile Trabzon zerinden Erzuruma yola kacaktr. Mustafa Kemal Paann liderliine ve Milli Harekete ok byk destek veren Karabekir, zaferden sonra muhalefete geti; sulamalara maruz kald. Bu konudaki tartmalara k tutacak baz notlarn Gnlklerden aktaryorum:

19 Ekim 1922: M. Kemale sulh konferansna saltanat lav ve hilafeti l-i Osmanda brakmak suretiyle ve tam Trk milliyetiliiyle gitmekliimizin faydalarn anlattm.

Sulh heyetimize ba murahhas olarak seni gnderemem. nk kafanla hareket edersin. smet Paay gndereceim. nk szmden kmaz dedi...

8 Aralk 1923: smetin stiklal Mahkemeleri ile ie balamasna esef ettim...

18 Aralk 1923: stiklal Mahkemelerinin ve ahslarn fena tesir ettiini, eer hsn-i iade edilmezlerle eski hafiyelik devrinin balayacan syledim...

6 Ocak 1924: smete mektup yazdm. (...) Bir eyden haberimiz yok. Enverin zamn gibi oluyor dedim.

14 Ocak 1924: Muhaliflerden Ali kr Ankaraya makine getirmi, Tan gazetesi karacakm. Gazi yanmda Cevat Abbasa dedi: Muhalifler matbaa yapyor da siz hl uyuyorsunuz. Yakmal, ykmal!

Dedim: Paam bu tarzda mukabele doru mudur?

1 Austos 1925: Mesele stiklal Mahkemelerinin terrdr. Yarn kimin tevkif edilecei mehul... Gzya, elemli dvnmeler, kalplerin kanamas... mrmz terrle mi geecektir?

Cumhuriyet, her dimada munis, cazip, feyz-nk bir kelime olmaldr. Yoksa dehet, korkun, hrriyet-i ahsiyeyi tehlikeye kor, bir umac gibi yeni neslin zihniyetine nakolunmamaldr.