Patrikhane fesat oca!

ATATRK 25 Aralk 1922de Lozanda izlenecek politikay anlatrken, Patrikhanenin fesat oca olduunu sylyor:

Rum Patrikhanesi iin Trkiyenin kendi arazisi zerinde bir snak gstermeye ne mecburiyeti var?! Bu fesat ocann hakiki yeri Yunanistanda deil midir?..

Gazi, szlerinin devamnda, Lozana giden Trk heyetine de bu ynde talimat verildiini belirtiyor.

Ocak 1923te Lozanda bu konuda byk tartmalar oluyor. smet Paa ve Rza Nur gnlerce Patrikhanenin tarih boyunca nasl bir siyasi fesat yuvas olduunu anlatyorlar, Trkiyeden kmasn istiyorlar.

Sonunda, hem Venizelos hem Batl mttefikler Patrikhanenin siyasi ve idari yetkilerine son verilmesini, sadece din alanna giren ilerle yetinmesini kabul ediyorlar; smet Paa Bu szlerinizi taahht sayyorum diyerek tutanaklara geirtiyor...

Ve Patrikhane sadece din ileriyle uramak zere lkemizde kalyor...

Deien artlarda Atatrk

Atatrk aslnda Hilafetle birlikte Rum, Ermeni ve Sryani patrikhaneleriyle Musevi Hahambaln da kaldrmay dnm, 4 Mays 1924te New York Herald gazetesine de bu niyetini sylemiti. Ama drt gn sonra Anadolu Ajans bu szlerin tmyle uydurma olduunu belirten bir blten yaymlayacakt!

Neticede patrikhaneler kalm, mesele kapanmtr.

nk ok nemli iki deime gereklemiti:

-  Lozanda Patrikhanenin btn siyasi ve idari yetkileri kaldrlm, Medeni Kanun kabul edildikten sonra hukuken nikh kyma yetkisi bile sona ermitir.

-  Dahas, Lozanda nfus mbadelesiyle, Trkiyede artk Yunan milliyetiliinin dayanabilecei nemli bir Rum nfus kalmamtr. Hele bugn, Rum vatandalarmzn says birka bindir!

Tarihten gelen sorun bu iki yoldan zlmtr.

Atatrk de 1924 konumasnda ve Nutukta Patrikhaneden bahsederken Tarihte unu yapmlard slubunu kullanr. Ondan sonra Atatrkn Patrikhaneye ynelik bir eletirisi bile olmam, Ruhban Okulu da devam etmitir.

1971de Okulun kapatlmasnn sebebi siyasi bir saknca grlmesi deil, devletilik yanls Anayasa Mahkemesinin zel yksek okullar kapatmasdr.

Bat Trakya Trkleri?

Bugn Patrikhaneye ve Ruhban Okuluna Atatrkn 1923e kadar olan dnemdeki szleri asndan bakmak yanltr. Atatrkn kendisi deien artlar herkesten iyi grm, brakn Ruhban Okulunu kapatmay, Yunanistanla aramzdaki snrlarn kalkaca gnlerin yakn olduunu bile sylemiti.

Biz de kendi zamanmzn artlarna gre dnmeliyiz: Ruhban Okulunun almasnda siyasi saknca yoktur. Hatta okula dardan gelecek birka yz yabanc renci Trkiyeyi tansn, dilimizi rensin...

Bat kamuoyunda Bat Trakya Trklerinin insan haklar, Trkiyede Ruhban Okulunun kapal olmasnn glgesi altnda kalyor. Okulu amak bu adan da elimizi glendirecektir.

Bat Trakyadaki Yunan ovenizmine kar Trkiye Lozan savunarak mcadele etmelidir. Yunanistan defalarca mahkm eden AHM kararlarna dayanarak mcadele etmelidir...

Evet, Ruhban Okulunun almasnda hukuki przler vardr ama bu przler, mesela, Hasan Celal Gzelin nerdii gibi, vakf niversitesi tr formllerle zlebilir.

Sayn Patrik de konumalarnda ly karmamal, Trkiyeyi rencide edici szlerden saknmaldr.

smet Paa ne demiti?

Bugn smet Paann vefatnn 36. yldnmdr. smet Paa 1935teki Dou Raporunda lkemizde bulunan Sryani nfusunu glendirmek gerektiini belirtmiti! Neden acaba?

Ve Mardindeki Sryani Patriklii 1937de ama tanmt? Neden acaba?

Bugn Trkiye, Sryani Patrikliini geri getirmenin mmkn olup olmayacan sessizce dnyor! Neden acaba?

Alacamz dersler yok mu?