al ama alma
Bu srr vermeyecektim ama...
Arabada "Nazar etme ne olur..." gibi yaratc szler bulundurmasam da, altm odann bir yerinde, yllar nce Fransa'dan aldm bir kart var: 
"nsanolu almak iin yaratlmamtr... yle olsayd, yorulmazd." 

***

imdi, "al, vn, gven" denmi, alkanlara iyi not verilen, alkanlara prim verilen bir (ve her) memlekette bizimkisi olsa olsa fantezi, kstahlk, marklk saylr.
Buna zaten sermayedar, brokrat, siyaseti, hocalar, bykler hep kzar da...
Solda veya sosyalist olmay "Emek vgs" ile izah eden, onca "Kapital"in sonunda, onca manifestonun nihayetinde neyin hayal edilmi olduunu atlayanlar da yle yapar muhtemelen.
Oysa... 
"Yabanclam emek"in ortadan kaldrlmasna dair hikaye baka bir ey anlatmak ister; ok sayda insan anlamtr ama ou yanl anlamtr.
Neyse...
Zaten "somut durumun tahlili"nden gereki bir hayalin peine den, yanl biimde "emek vgs" yapt sanlp duran o Marx'n damadnn, Lafargue'n da "Tembellik hakk"nn yazar olmas ironidir tabii. 

***

Bodrum'da, yle sadece kayman deil ama her kesimden insann "geveme" abasna, gayretine ve gerilerek geveme telana tank oldum biraz.
Kafamdaki soru uydu: 
nsanlar baka birisi mi olmak istiyor; yoksa esas arad, bulmak istedikleri kendileri midir? (Tabii buna "baka birini bulmak" da dahil!) 
Yani esas olan, iteki, ailedeki, memleketteki, kendi her gnk ortamlarndaki halleri midir; yoksa u arnma, syrlma, dinlenme veya ldrma seferberlikleri mi?
nnde sonunda sresi belirli, mevsimi kstl, gnleri sayl bir "tatil" kendinden ka mdr, kendine ka m (Bakalarndan... daha baka, bambaka bakalarna ka teebbs belki)?
Eer ikincisiyse, o ksack zaman diliminde kendine rastlamama, kendini bulamama ihtimali yksek deil mi ki? Yine hep bakasna yknme, yine kendini bakalarna beendirme, bir tekine benzeme, daha serbest grnse de rutinlere, standartlara, elence ve dinlenme kalplarna uyma endie, tela ve kargaas, alma gnlerinden de daha uzun ve youn bir "tatil alkanl" kendine kamaya frsat tanyabilir mi? 
"Tatil kalb" da bir bakma "i"in formatnda ise...
altn, altrldn, altrldn biimlerin "teki yz" ise...
lde bir vaha illzyonu ise...
Ey kle...
Biraz nefes al...
Ve tekrar ge yerine!
Duruma uygun olsun diye, iki kitap okuyordum u ara:
Ne tesadf!
Biri, Robert Musil'in, 1921'den 1942'de lmne kadar stnde dolat roman, harika Ahmet Cemal evirisi, "Niteliksiz Adam" (Yap Kredi Yaynlar): 
"nsanlk gereklii kazanrken d denilen eyi yitirdi. nsan artk bir aacn altna uzanp ayann baparma ile ikinci parma arasndan gkyzn seyretmiyor, fakat bir eyler yaratyor...
Sanki eski, tembel insanlk bir karnca ynnn stnde uyuyakalm ve yeni insanlk uyandnda, karncalar kanna karmlar ve sanki insanlk, o zamandan beri, bu hayvanlara zg berbat alkanlk duygusunu zerinden bir trl atamadan en byk hareketleri gerekletirmek zorunda...
nsanolunun i dnyasndaki kuraklk, ayrntda kl krk yarmaktan, genelde ise umursamazlktan oluan o korkun karm, insanln bir ayrntlar lndeki korkun terkedilmilii, tedirginlii, ktl, yree degin esiz umursamazl, para hrs, soukluu ve zorbal..."
Biri byle ite.
Dier kitap ise Fransa'da halen niversitede dersler veren Cezayir doumlu dnr Jacques Ranciere'in "Filozof ve Yoksullar" (Metis Yaynlar, eviren: Aziz Ufuk Kl) Uzatmayaym.
Bu kitabn z de u:
Birileri sadece almal; birileri ise onlar adna da dnmeli.
Dzen bu. Birinciler dnmeye de kalkarsa dzen bozulur.
Esas eitsizlik bu. Eitsizliklerin esas bu.
O yzden de...
Hep alma vlr.
Kimler tarafndan:
alan, altrlan, altrlan ok ok ok sayda insan adna lzumlu, nemli, kymetli her eyi zaten dndklerini kabul ettirenler tarafndan. 
nsann zincirlerini krmas o yzden aslnda emee dair bir ey deildir; tam tersine, iten ve ezberden kafasn kaldrp "Dur yahu, ne oluyoruz" demesine dairdir. Emei karsnda bile zgrleebilmesidir. 

***

yle ite...
nsan, almaktan ziyade dnmek iin yaratlmtr aslnda.
Tamam, almak gerekebilir; ama, altranlarn istedii biimde ldrmeyin dnceyi, kurutmayn dlerinizi.
ki parmanz arasndan gkyzne bakacak ve hi grmediklerini grecek, hi dnmediklerini dnecek, hi dlemediklerini dleyecek kadar, kendinizden kendinize kamay unutmayn!
Mekan nemli olmayabilir; bu, zamana dair bir eydir.